شاهنامه — بخش 123 از 993

تهمتن یکی نیزه زد بر برش به خون جگر غرقه شد مغفرش به نیزه همیدون ز زین برگرفت دو لشکر بمانده بدو در شگفت زدش بر زمین همچو یک لخت کوه پر از بیم شد جان توران گروه برین همنشان هفت گرد دلیر کشیدند شمشیر برسان شیر پس پشت ایشان دلاور سران نهادند بر کتف گرز گران چنان برگرفتند لشکر ز جای که پیدا نیامد همی سر ز پای بکشتند چندان ز جنگ آوران که شد خاک لعل از کران تا کران فگنده چو پیلان به هر جای بر چه با تن چه بی تن جدا کرده سر به آوردگه جای گشتن نماند سپه را ره برگذشتن نماند تهمتن برانگیخت رخش از شتاب پس پشت جنگ آور افراسیاب چنین گفت با رخش کای نیک یار مکن سستی اندر گه کارزار که من شاه را بر تو بی جان کنم به خون سنگ را رنگ مرجان کنم چنان گرم شد رخش آتش گهر که گفتی برآمد ز پهلوش پر ز فتراک بگشاد رستم کمند همی خواست آورد او را ببند به ترک اندر افتاد خم دوال سپهدار ترکان بدزدید یال و دیگر که زیر اندرش بادپای به کردار آتش برآمد ز جای بجست از کمند گو پیلتن دهن خشک وز رنج پر آب تن ز لشکر هرانکس که بد جنگ ساز دو بهره نیامد به خرگاه باز اگر کشته بودند اگر خسته تن گرفتار در دست آن انجمن ز پرمایه اسپان زرین ستام ز ترگ و ز شمشیر زرین نیام جزین هرچه پرمایه تر بود نیز به ایرانیان ماند بسیار چیز میان بازنگشاد کس کشته را نجستند مردان برگشته را بدان دشت نخچیر باز آمدند ز هر نیکویی بی نیاز آمدند نوشتند نامه به کاووس شاه ز ترکان وز دشت نخچیرگاه وزان کز دلیران نشد کشته کس زواره ز اسپ اندر افتاد و بس بران دشت فرخنده بر پهلوان دو هفته همی بود روشن روان سیم را به درگاه شاه آمدند به دیدار فرخ کلاه آمدند چنین است رسم سرای سپنج یکی زو تن آسان و دیگر به رنج برین و بران روز هم بگذرد خردمند مردم چرا غم خورد سخنهای این داستان شد به بن ز سهراب و رستم سرایم سخن اگر تندبادی براید ز کنج بخاک افگند نارسیده ترنج ستمکاره خوانیمش ار دادگر هنرمند دانیمش ار بی هنر اگر مرگ دادست بیداد چیست ز داد این همه بانگ و فریاد چیست ازین راز جان تو آگاه نیست بدین پرده اندر ترا راه نیست همه تا در آز رفته فراز به کس بر نشد این در راز باز برفتن مگر بهتر آیدش جای چو آرام یابد به دیگر سرای دم مرگ چون آتش هولناک ندارد ز برنا و فرتوت باک درین جای رفتن نه جای درنگ بر اسپ فنا گر کشد مرگ تنگ چنان دان که دادست و بیداد نیست چو داد آمدش جای فریاد نیست جوانی و پیری به نزدیک مرگ یکی دان چو اندر بدن نیست برگ دل از نور ایمان گر آگنده ای ترا خامشی به که تو بنده ای برین کار یزدان ترا راز نیست اگر جانت با دیو انباز نیست به گیتی دران کوش چون بگذری سرانجام نیکی بر خود بری کنون رزم سهراب رانم نخست ازان کین که او با پدر چون بجست ز گفتار دهقان یکی داستان بپیوندم از گفتهٔ باستان ز موبد برین گونه برداشت یاد که رستم یکی روز از بامداد غمی بد دلش ساز نخچیر کرد کمر بست و ترکش پر از تیر کرد سوی مرز توران چو بنهاد روی جو شیر دژاگاه نخچیر جوی چو نزدیکی مرز توران رسید بیابان سراسر پر از گور دید برافروخت چون گل رخ تاج بخش بخندید وز جای برکند رخش