شاهنامه — بخش 159 از 993

پرستندگان تیز برخاستند خروشیدن و غلغل آراستند چو آمد به گرسیوز آن آگهی که شد تیره دیهیم شاهنشهی به تیزی بیامد به نزدیک شاه ورا دید بر خاک خفته به راه به بر در گرفتش بپرسید زوی که این داستان با برادر بگوی چنین داد پاسخ که پرسش مکن مگو این زمان ایچ با من سخن بمان تا خرد بازیابم یکی به بر گیر و سختم بدار اندکی زمانی برآمد چو آمد به هوش جهان دیده با ناله و با خروش نهادند شمع و برآمد به تخت همی بود لرزان بسان درخت بپرسید گرسیوز نامجوی که بگشای لب زین شگفتی بگوی چنین گفت پرمایه افراسیاب که هرگز کسی این نبیند به خواب کجا چون شب تیره من دیده ام ز پیر و جوان نیز نشنیده ام بیابان پر از مار دیدم به خواب جهان پر ز گرد آسمان پر عقاب زمین خشک شخی که گفتی سپهر بدو تا جهان بود ننمود چهر سراپردهٔ من زده بر کران به گردش سپاهی ز کندآوران یکی باد برخاستی پر ز گرد درفش مرا سر نگونسار کرد برفتی ز هر سو یکی جوی خون سراپرده و خیمه گشتی نگون وزان لشکر من فزون از هزار بریده سران و تن افگنده خوار سپاهی ز ایران چو باد دمان چه نیزه به دست و چه تیر و کمان همه نیزهاشان سر آورده بار وزان هر سواری سری در کنار بر تخت من تاختندی سوار سیه پوش و نیزه وران صد هزار برانگیختندی ز جای نشست مرا تاختندی همی بسته دست نگه کردمی نیک هر سو بسی ز پیوسته پیشم نبودی کسی مرا پیش کاووس بردی دوان یکی بادسر نامور پهلوان یکی تخت بودی چو تابنده ماه نشسته برو پور کاووس شاه دو هفته نبودی ورا سال بیش چو دیدی مرا بسته در پیش خویش دمیدی به کردار غرنده میغ میانم بدو نیم کردی به تیغ خروشیدمی من فراوان ز درد مرا ناله و درد بیدار کرد بدو گفت گرسیوز این خواب شاه نباشد جز از کامهٔ نیک خواه همه کام دل باشد و تاج و تخت نگون گشته بر بدسگال تو بخت گزارندهٔ خواب باید کسی که از دانش اندازه دارد بسی بخوانیم بیدار دل موبدان از اخترشناسان و از بخردان هر آنکس کزین دانش آگه بود پراگنده گر بر در شه بود شدند انجمن بر در شهریار بدان تا چرا کردشان خواستار بخواند و سزاوار بنشاند پیش سخن راند با هر یک از کم و بیش چنین گفت با نامور موبدان که ای پاک دل نیک پی بخردان گر این خواب و گفتار من در جهان ز کس بشنوم آشکار و نهان یکی را نمانم سر و تن به هم اگر زین سخن بر لب آرند دم ببخشیدشان بیکران زر و سیم بدان تا نباشد کسی زو ببیم ازان پس بگفت آنچ در خواب دید چو موبد ز شاه آن سخنها شنید بترسید و ز شاه زنهار خواست که این خواب را کی توان گفت راست مگر شاه با بنده پیمان کند زبان را به پاسخ گروگان کند کزین در سخن هرچ داریم یاد گشاییم بر شاه و یابیم داد به زنهار دادن زبان داد شاه کزان بد ازیشان نبیند گناه زبان آوری بود بسیار مغز کجا برگشادی سخنهای نغز چنین گفت کز خواب شاه جهان به بیدرای آمد سپاهی گران یکی شاهزاده به پیش اندرون جهان دیده با وی بسی رهنمون بران طالع او را گسی کرد شاه که این بوم گردد بما بر تباه اگر با سیاوش کند شاه جنگ چو دیبه شود روی گیتی به رنگ ز ترکان نماند کسی پارسا غمی گردد از جنگ او پادشا وگر او شود کشته بر دست شاه به توران نماند سر و تاج و گاه