شاهنامه — بخش 177 از 993

ز خاکیم و باید شدن زیر خاک همه جای ترسست و تیمار و باک تو رفتی و گیتی بماند دراز کسی آشکارا نداند ز راز جهان سر به سر عبرت و حکمت ست چرا زو همه بهر من غفلت ست چو شد سال برشست و شش چاره جوی ز بیشی و از رنج برتاب روی تو چنگ فزونی زدی بر جهان گذشتند بر تو بسی همرهان چو زان نامداران جهان شد تهی تو تاج فزونی چرا برنهی نباشی بدین گفته همداستان یکی شو بخوان نامهٔ باستان کزیشان جهان یکسر آباد بود بدانگه که اندر جهان داد بود ز من بشنو از گنگ دژ داستان بدین داستان باش همداستان که چون گنگ دژ در جهان جای نیست بدان سان زمینی دلارای نیست که آن را سیاوش برآورده بود بسی اندرو رنجها برده بود به یک ماه زان روی دریای چین که بی نام بود آن زمان و زمین بیابان بیاید چو دریا گذشت ببینی یکی پهن بی آب دشت کزین بگذری بینی آباد شهر کزان شهرها بر توان داشت بهر ازان پس یکی کوه بینی بلند که بالای او برتر از چون و چند مرین کوه را گنگ دژ در میان بدان کت ز دانش نیاید زیان چو فرسنگ صد گرد بر گرد کوه ز بالای او چشم گردد ستوه ز هر سو که پویی بدو راه نیست همه گرد بر گرد او در یکیست بدین کوه بینی دو فرسنگ تنگ ازین روی و زان روی دیوار سنگ بدین چند فرسنگ اگر پنج مرد بباشد به راه از پی کارکرد نیابد بریشان گذر صد هزار زره دار و بر گستوان ور سوار چو زین بگذری شهر بینی فراخ همه گلشن و باغ و ایوان و کاخ همه شهر گرمابه و رود و جوی به هر برزنی آتش و رنگ و بوی همه کوه نخچیر و آهو به دشت چو این شهر بینی نشاید گذشت تذروان و طاووس و کبک دری بیابی چو از کوهها بگذری نه گرماش گرم و نه سرماش سرد همه جای شادی و آرام و خورد نبینی بدان شهر بیمار کس یکی بوستان بهشتست و بس همه آبها روشن و خوشگوار همیشه بر و بوم او چون بهار درازی و پهناش سی بار سی بود گر بپیمایدش پارسی یک و نیم فرسنگ بالای کوه که از رفتنش مرد گردد ستوه وزان روی هامونی آید پدید کزان خوبتر جایها کس ندید همه گلشن و باغ و ایوان بود کش ایوانها سر به کیوان بود بشد پور کاووس و آنجای دید مر آن را ز ایران همی برگزید تن خویش را نامبردار کرد فزونی یکی نیز دیوار کرد ز سنگ و ز گچ بود و چندی رخام وزان جوهری کش ندانیم نام دو صد رش فزونست بالای اوی همان سی و پنچ ست پهنای اوی که آن را کسی تا نبیند به چشم تو گویی ز گوینده گیرند خشم نیاید برو منجنیق و نه تیر بباید ترا دیدن آن ناگزیر ز تیغش دو فرسنگ تا بوم خاک همه گرد بر گرد خاکش مغاک نبیند ز بن دیده بر تیغ کوه هم از بر شدن مرد گردد ستوه بدان آفرین کان چنان آفرید ابا آشکارا نهان آفرید نبایست یار و نه آموزگار برو بر همه کار دشوار خوار جز او را مخوان کردگار جهان جز او را مدان آشکار و نهان به پیغمبرش بر کنیم آفرین بیارانش بر هر یکی همچنین مرا فر نیکی دهش یار بود خردمندی و بخت بیدار بود برین سان یکی شارستان ساختند سرش را به پروین پرداختند کنون اندرین هم به کار آوریم بدو در فراوان نگار آوریم چه بندی دل اندر سرای سپنج چه یازی به رنج و چه نازی به گنج که از رنج دیگر کسی برخورد جهانجوی دشمن چرا پرورد چو خرم شود جای آراسته پدید آید از هر سوی خواسته