شاهنامه — بخش 194 از 993

بگفت آنچ یاد آمدش زین سخن همه نو شمرد این سرای کهن چه سازی که چاره بدست تو نیست درازست در کام و شست تو نیست گر ایدونک بد بینی از روزگار به نیکی همو باشد آموزگار بیامد به در پهلوان شادمان بدل بر همه نیک بودش گمان جهان آفرین را نیایش گرفت به شاه جهان بر ستایش گرفت پراندیشه بد تا به ایوان رسید کزان رنج و مهرش چه آید پدید شبانان کوه قلا را بخواند وزان خرد چندی سخنها براند که این را بدارید چون جان پاک نباید که بیند ورا باد و خاک نباید که تنگ آیدش روزگار اگر دیده و دل کند خواستار شبان را ببخشید بسیار چیز یکی دایه با او فرستاد نیز بریشان سپرد آن دل و دیده را جهانجوی گرد پسندیده را بدین نیز بگذشت گردان سپهر به خسرو بر از مهر بخشود چهر چو شد هفت ساله گو سرفراز هنر با نژادش همی گفت راز ز چوبی کمان کرد وز روده زه ز هر سو برافگند زه را گره ابی پر و پیکان یکی تیر کرد به دشت اندر آهنگ نخچیر کرد چو ده ساله شد گشت گردی سترگ به زخم گراز آمد و خرس و گرگ وزان جایگه شد به شیر و پلنگ هم آن چوب خمیده بد ساز جنگ چنین تا برآمد برین روزگار بیامد به فرمان آموزگار شبان اندر آمد ز کوه و ز دشت بنالید و نزدیک پیران گذشت که من زین سرافراز شیر یله سوی پهلوان آمدم با گله همی کرد نخچیر آهو نخست بر شیر و جنگ پلنگان نجست کنون نزد او جنگ شیر دمان همانست و نخچیر آهو همان نباید که آید برو برگزند بیاویزدم پهلوان بلند چو بشنید پیران بخندید و گفت نماند نژاد و هنر در نهفت نشست از بر باره دست کش بیامد بر خسرو شیرفش بفرمود تا پیش او شد به مهر نگه کرد پیران بران فر و چهر به بر در گرفتش زمانی دراز همی گفت با داور پاک راز بدو گفت کیخسرو پاک دین به تو باد رخشنده توران زمین ازیرا کسی کت نداند همی جز از مهربانت نخواند همی شبان زاده ای را چنین در کنار بگیری و از کس نیایدت عار خردمند را دل برو بر بسوخت به کردار آتش رخش برفروخت بدو گفت کای یادگار مهان پسندیده و ناسپرده جهان که تاج سر شهریاران توی که گوید که پور شبانان توی شبان نیست از گوهر تو کسی و زین داستان هست با من بسی ز بهر جوان اسپ و بالای خواست همان جامهٔ خسروآرای خواست به ایوان خرامید با او به هم روانش ز بهر سیاوش دژم همی پرورانیدش اندر کنار بدو شادمان گردش روزگار بدین نیز بگذشت چندی سپهر به مغز اندرون داشت با شاه مهر شب تیره هنگام آرام و خواب کس آمد ز نزدیک افراسیاب بران تیرگی پهلوان را بخواند گذشته سخنها فراوان براند کز اندیشهٔ بد همه شب دلم بپیچید وز غم همی بگسلم ازین کودکی کز سیاوش رسید تو گفتی مرا روز شد ناپدید نبیره فریدون شبان پرورد ز رای و خرد این کی اندر خورد ازو گر نوشته به من بر بدیست نشاید گذشتن که آن ایزدیست چو کار گذشته نیارد به یاد زید شاد و ما نیز باشیم شاد وگر هیچ خوی بد آرد پدید بسان پدر سر بباید برید بدو گفت پیران که ای شهریار ترا خود نباید کس آموزگار یکی کودکی خرد چون بیهشان ز کار گذشته چه دارد نشان تو خود این میندیش و بد را مکوش چه گفت آن خردمند بسیارهوش که پروردگار از پدر برترست اگر زاده را مهر با مادرست