شاهنامه — بخش 195 از 993

نخستین به پیمان مرا شاد کن ز سوگند شاهان یکی یاد کن فریدون به داد و به تخت و کلاه همی داشتی راستی را نگاه ز پیران چو بشینید افراسیاب سر مرد جنگی درآمد ز خواب یکی سخت سوگند شاهانه خورد به روز سپید و شب لاژورد به دادار کاو این جهان آفرید سپهر و دد و دام و جان آفرید که ناید بدین کودک از من ستم نه هرگز برو بر زنم تیزدم زمین را ببوسید پیران و گفت که ای دادگر شاه بی یار و جفت برین بند و سوگند تو ایمنم کنون یافت آرام جان و تنم وزانجا بر خسرو آمد دمان رخی ارغوان و دلی شادمان بدو گفت کز دل خرد دور کن چو رزم آورد پاسخش سور کن مرو پیش او جز به دیوانگی مگردان زبان جز به بیگانگی مگرد ایچ گونه به گرد خرد یک امروز بر تو مگر بگذرد به سر بر نهادش کلاه کیان ببستش کیانی کمر بر میان یکی بارهٔ گام زن خواست نغز برو بر نشست آن گو پاک مغز بیامد به درگاه افراسیاب جهانی برو دیده کرده پرآب روارو برآمد که بشگای راه که آمد نوآیین یکی پیشگاه همی رفت پیش اندرون شاه گرد سپهدار پیران ورا پیش برد بیامد به نزدیک افراسیاب نیا را رخ از شرم او شد پرآب بران خسروی یال و آن چنگ او بدان شاخ و آن فر و اورنگ او زمانی نگه کرد و نیکو بدید همی گشت رنگ رخش ناپدید تن پهلوان گشت لرزان چو بید ز جان جوان پاک بگسست امید زمانی چنان بود بگشاد چهر زمانه به دلش اندر آورد مهر بپرسید کای نورسیده جوان چه آگاه داری ز کار جهان بر گوسفندان چه گردی همی زمین را چه گونه سپردی همی چنین داد پاسخ که نخچیر نیست مرا خود کمان و پر تیر نیست بپرسید بازش ز آموزگار ز نیک و بد و گردش روزگار بدو گفت جایی که باشد پلنگ بدرد دل مردم تیزچنگ سه دیگر بپرسیدش از مام و باب ز ایوان و از شهر وز خورد و خواب چنین داد پاسخ که درنده شیر نیارد سگ کارزاری به زیر بخندید خسرو ز گفتار اوی سوی پهلوان سپه کرد روی بدو گفت کاین دل ندارد بجای ز سر پرسمش پاسخ آرد ز پای نیاید همانا بد و نیک ازوی نه زینسان بود مردم کینه جوی رو این را به خوبی به مادر سپار به دست یکی مرد پرهیزگار گسی کن به سوی سیاووش گرد مگردان بدآموز را هیچ گرد ز اسپ و پرستنده و بیش و کم بده هرچ باید ز گنج و درم سپهبد برو کرد لختی شتاب برون بردش از پیش افراسیاب به ایوان خویش آمد افروخته خرامان و چشم بدی دوخته همی گفت کز دادگر کردگار درخت نو آمد جهان را به بار در گنجهای کهن کرد باز ز هر گونه ای شاه را کرد ساز ز دینار و دیبا و تیغ و گهر ز اسب و سلیح و کلاه و کمر هم از تخت وز بدرهای درم ز گستردنیها و از بیش و کم گسی کردشان سوی آن شارستان کجا جملگی گشته بد خارستان فرنگیس و کیخسرو آنجا رسید بسی مردم آمد ز هر سو پدید بدیده سپردند یک یک زمین زبان دد و دام پرآفرین همی گفت هرکس که بودش هنر سپاس از جهان داور دادگر کزان بیخ برکنده فرخ درخت ازین گونه شاخی برآورد سخت ز شاه کیان چشم بد دور باد روان سیاوش پر از نور باد همه خاک آن شارستان شاد شد گیا بر چمن سرو آزاد شد ز خاکی که خون سیاوش بخورد به ابر اندر آمد درختی ز گرد نگاریده بر برگها چهر او همه بوی مشک آمد از مهر او