شاهنامه — بخش 222 از 993

ز خویشی مادر بدو نگروی نپیچی و گفت کسی نشمری به گنج و فزونی نگیری فریب همان گر فراز آیدت گر نشیب به تاج و به تخت و نگین و کلاه به گفتار با او نگردی ز راه بگویم که بنیاد سوگند چیست خرد را و جان ترا پند چیست بگویی به دادار خورشید و ماه به تیغ و به مهر و به تخت و کلاه به فر و به نیک اختر ایزدی که هرگز نپیچی به سوی بدی میانجی نخواهی جز از تیغ و گرز منش برز داری و بالای برز چو بشنید زو شهریار جوان سوی آتش آورد روی و روان به دادار دارنده سوگند خورد به روز سپید و شب لاژورد به خورشید و ماه و به تخت و کلاه به مهر و به تیغ و به دیهیم شاه که هرگز نپیچم سوی مهر اوی نبینم بخواب اندرون چهر اوی یکی خط بنوشت بر پهلوی به مشکاب بر دفتر خسروی گوا بود دستان و رستم برین بزرگان لشکر همه همچنین به زنهار بر دست رستم نهاد چنان خط و سوگند و آن رسم و داد ازان پس همی خوان و می خواستند ز هر گونه مجلس بیاراستند ببودند یک هفته با رود و می بزرگان به ایوان کاوس کی جهاندار هشتم سر و تن بشست بیاسود و جای نیایش بجست به پیش خداوند گردان سپهر برفت آفرین را بگسترد چهر شب تیره تا برکشید آفتاب خروشان همی بود دیده پرآب چنین گفت کای دادگر یک خدای جهاندار و روزی ده و رهنمای به روز جوانی تو کردی رها مرا بی سپاه از دم اژدها تو دانی که سالار توران سپاه نه پرهیز داند نه شرم گناه به ویران و آباد نفرین اوست دل بیگناهان پر از کین اوست به بیداد خون سیاوش بریخت بدین مرز باران آتش ببیخت دل شهریاران پر از بیم اوست بلا بر زمین تخت و دیهیم اوست به کین پدر بنده را دست گیر ببخشای بر جان کاوس پیر تو دانی که او را بدی گوهرست همان بدنژادست و افسونگرست فراوان بمالید رخ بر زمین همی خواند بر کردگار آفرین وزان جایگه شد سوی تخت باز بر پهلوانان گردن فراز چنین گفت کای نامداران من جهانگیر و خنجر گزاران من بپیمودم این بوم ایران بر اسپ ازین مرز تا خان آذرگشسپ ندیدم کسی را که دلشاد بود توانگر بد و بومش آباد بود همه خستگانند از افراسیاب همه دل پر از خون و دیده پرآب نخستین جگرخسته از وی منم که پر درد ازویست جان و تنم دگر چون نیا شاه آزادمرد که از دل همی برکشد باد سرد به ایران زن و مرد ازو با خروش ز بس کشتن و غارت و جنگ و جوش کنون گر همه ویژهٔار منید به دل سربسر دوستدار منید به کین پدر بست خواهم میان بگردانم این بد ز ایرانیان اگر همگنان رای جنگ آورید بکوشید و رستم پلنگ آورید مرا این سخن پیش بیرون شود ز جنگ یلان کوه هامون شود هران خون که آید به کین ریخته گنهکار او باشد آویخته وگر کشته گردد کسی زین سپاه بهشت بلندش بود جایگاه چه گویید و این را چه پاسخ دهید همه یکسره رای فرخ نهید بدانید کو شد به بد پیشدست مکافات بد را نشاید نشست بزرگان به پاسخ بیاراستند به درد دل از جای برخاستند که ای نامدار جهان شادباش همیشه ز رنج و غم آزاد باش تن و جان ما سربه سر پیش تست غم و شادمانی کم و بیش تست ز مادر همه مرگ را زاده ایم همه بنده ایم ارچه آزاده ایم چو پاسخ چنین یافت از پیلتن ز طوس و ز گودرز و از انجمن رخ شاه شد چون گل ارغوان که دولت جوان بود و خسرو جوان