شاهنامه — بخش 242 از 993

وزان سوی با تاج بر سر تژاو که بودیش با شیر درنده تاو یلانش همه نیک مردان و شیر که هرگز نشدشان دل از رزم سیر بسی برنیامد برین روزگار که آن ترک سیر آمد از کارزار سه بهره ز توران سپه کشته شد سربخت آن ترک برگشته شد همی شد گریزان تژاو دلیر پسش بیژن گیو برسان شیر خروشان و جوشان و نیزه بدست تو گفتی که غرنده شیرست مست یکی نیزه زد بر میان تژاو نماند آن زمان با تژاو ایچ تاو گراینده بدبند رومی زره بپیچید و بگشاد بند گره بیفگند نیزه بیازید چنگ چو بر کوه بر غرم تازد پلنگ بدان سان که شاهین رباید چکاو ربود آن گرانمایه تاج تژاو که افراسیابش بسر برنهاد نبودی جدا زو بخواب و بیاد چنین تا در دژ همی تاخت اسپ پس اندرش بیژن چو آذرگشسپ چو نزدیکی دژ رسید اسپنوی بیامد خروشان پر از آب روی که از کین چنین پشت برگاشتی بدین دژ مرا خوار بگذاشتی سزد گر ز پس برنشانی مرا بدین ره بدشمن نمانی مرا تژاو سرافراز را دل بسوخت بکردار آتش رخش برفروخت فراز اسپنوی و تژاو از نشیب بدو داد در تاختن یک رکیب پس اندر نشاندش چو ماه دمان برآمد ز جا باره زیرش دنان همی تاخت چون گرد با اسپنوی سوی راه توران نهادند روی زمانی دوید اسپ جنگی تژاو نماند ایچ با اسپ و با مرد تاو تژاو آن زمان با پرستنده گفت که دشوار کار آمد ای خوب جفت فروماند این اسپ جنگی ز کار ز پس بدسگال آمد و پیش غار اگر دور از ایدر به بیژن رسم بکام بداندیش دشمن رسم ترا نیست دشمن بیکبارگی بمان تا برانم من این بارگی فرود آمد از اسپ او اسپنوی تژاو از غم او پر از آب روی سبکبار شد اسپ و تندی گرفت پسش بیژن گیو کندی گرفت چو دید آن رخ ماه روی اسپنوی ز گلبرگ روی و پر از مشک موی پس پشت خویش اندرش جای کرد سوی لشکر پهلوان رای کرد بشادی بیامد بدرگاه طوس ز درگاه برخاست آوای کوس که بیدار دل شیر جنگی سوار دمان با شکار آمد از مرغزار سپهدار و گردان پرخاشجوی بویرانی دژ نهادند روی ازان پس برفتند سوی گله که بودند بر دشت ترکان یله گرفتند هر یک کمندی بچنگ چنانچون بود ساز مردان جنگ بخم اندر آمد سر بارگی بیاراست لشکر بیکبارگی نشستند بر جایگاه تژاو سواران ایران پر از خشم و تاو تژاو غمی با دو دیده پرآب بیامد بنزدیک افراسیاب چنین گفت کامد سپهدار طوس ابا لشکری گشن و پیلان کوس پلاشان و آن نامداران مرد بخاک اندر آمد سرانشان ز گرد همه مرز و بوم آتش اندر زدند فسیله سراسر بهم برزدند چو بشنید افراسیاب این سخن غمی گشت و بر چاره افگند بن بپیران ویسه چنین گفت شاه که گفتم بیاور ز هر سو سپاه درنگ آمدت رای از کاهلی ز پیری گران گشته و بددلی نه دژ ماند اکنون نه اسپ و نه مرد نشستن نشاید بدین مرز کرد بسی خویش و پیوند ما برده گشت بسی مرد نیک اختر آزرده گشت کنون نیست امروز روز درنگ جهان گشت بر مرد بیدار تنگ جهاندار پیران هم اندر شتاب برون آمد از پیش افراسیاب ز هر مرز مردان جنگی بخواند سلیح و درم داد و لشکر براند چو آمد ز پهلو برون پهلوان همی نامزد کرد جای گوان سوی میمنه بارمان و تژاو سواران که دارند با شیر تاو چو نستهین گرد بر میسره کجا شیر بودی بچنگش بره