شاهنامه — بخش 247 از 993

چنان شد که کس روی کشور ندید ز بس کشتگان شد زمین ناپدید یکی پشت بر دیگری برنگاشت نه بگذاشت آن جایگه را که داشت چنین گفت هومان به فرشیدورد که با قلبگه جست باید نبرد فریبرز باید کزان قلبگاه گریزان بیاید ز پشت سپاه پس آسان بود جنگ با میمنه بچنگ آید آن رزمگاه و بنه برفتند پس تا بقلب سپاه بجنگ فریبرز کاوس شاه ز هومان گریزان بشد پهلوان شکست اندر آمد برزم گوان بدادند گردنکشان جای خویش نبودند گستاخ با رای خویش یکایک بدشمن سپردند جای ز گردان ایران نبد کس بپای بماندند بر جای کوس و درفش ز پیکارشان دیده ها شد بنفش دلیران بدشمن نمودند پشت ازان کارزار انده آمد بمشت نگون گشته کوس و درفش و سنان نبود ایچ پیدا رکیب از عنان چو دشمن ز هر سو بانبوه شد فریبرز بر دامن کوه شد برفتند ز ایرانیان هرک زیست بران زندگانی بباید گریست همی بود بر جای گودرز و گیو ز لشکر بسی نامبردار نیو چو گودرز کشواد بر قلبگاه درفش فریبرز کاوس شاه ندید و یلان سپه را ندید بکردار آتش دلش بردمید عنان کرد پیچان براه گریز برآمد ز گودرزیان رستخیز بدو گفت گیو ای سپهدار پیر بسی دیده ای گرز و گوپال و تیر اگر تو ز پیران بخواهی گریخت بباید بسر بر مرا خاک ریخت نماند کسی زنده اندر جهان دلیران و کارآزموده مهان ز مردن مرا و ترا چاره نیست درنگی تر از مرگ پتیاره نیست چو پیش آمد این روزگار درشت ترا روی بینند بهتر که پشت بپیچیم زین جایگه سوی جنگ نیاریم بر خاک کشواد ننگ ز دانا تو نشنیدی آن داستان که برگوید از گفتهٔ باستان که گر دو برادر نهد پشت پشت تن کوه را سنگ ماند بمشت تو باشی و هفتاد جنگی پسر ز دوده ستوده بسی نامور بخنجر دل دشمنان بشکنیم وگر کوه باشد ز بن برکنیم چو گودرز بشنید گفتار گیو بدید آن سر و ترگ بیدار نیو پشیمان شد از دانش و رای خویش بیفشارد بر جایگه پای خویش گرازه برون آمد و گستهم ابا برته و زنگهٔ یل بهم بخوردند سوگندهای گران که پیمان شکستن نبود اندران کزین رزمگه برنتابیم روی گر از گرز خون اندر آید بجوی وزان جایگه ران بیفشاردند برزم اندرون گرز بگذاردند ز هر سو سپه بیکران کشته شد زمانه همی بر بدی گشته شد به بیژن چنین گفت گودرز پیر کز ایدر برو زود برسان تیر بسوی فریبرز برکش عنان بپیش من آر اختر کاویان مگر خود فریبرز با آن درفش بیاید کند روی دشمن بنفش چو بشنید بیژن برانگیخت اسپ بیامد بکردار آذرگشسپ بنزد فریبرز و با او بگفت که ایدر چه داری سپه در نهفت عنان را چو گردان یکی برگرای برین کوه سر بر فزون زین مپای اگر تو نیایی مرا ده درفش سواران و این تیغهای بنفش چو بیژن سخن با فریبرز گفت نکرد او خرد با دل خویش جفت یکی بانگ برزد به بیژن که رو که در کار تندی و در جنگ نو مرا شاه داد این درفش و سپاه همین پهلوانی و تخت و کلاه درفش از در بیژن گیو نیست نه اندر جهان سربسر نیو نیست یکی تیغ بگرفت بیژن بنفش بزد ناگهان بر میان درفش بدو نیمه کرد اختر کاویان یکی نیمه برداشت گرد از میان بیامد که آرد بنزد سپاه چو ترکان بدیدند اختر براه یکی شیردل لشکری جنگجوی همه سوی بیژن نهادند روی