شاهنامه — بخش 283 از 993

سپه سربسر پیش خاقان شدند ز کاموس با درد و گریان شدند که آغاز و فرجام این رزمگاه شنیدی و دیدی بنزد سپاه کنون چارهٔ کار ما بازجوی بتنها تن خویش و کس را مگوی بلشکر نگه کن ز کارآگهان کسی کو سخن باز جوید نهان ببیند که این شیر دل مرد کیست وزین لشکر او را هم آورد کیست از آن پس همه تن بکشتن دهیم به آوردگه بر سر و تن نهیم بپیران چنین گفت خاقان چین که خود درد ازینست و تیمار ازین که تا کیست زان لشکر پرگزند کجا پیل گیرد بخم کمند ابا آنک از مرگ خود چاره نیست ره خواهش و پرسش و یاره نیست ز مادر همه مرگ را زاده ایم بناکام گردن بدو داده ایم کس از گردش آسمان نگذرد وگر بر زمین پیل را بشکرد شما دل مدارید ازو مستمند کجا کشته شد زیر خم کمند مرا نرا که کاموس ازو شد هلاک ببند کمند اندر آرم بخاک همه شهر ایران کنم رود آب بکام دل خسرو افراسیاب ز لشکر بسی نامور گرد کرد ز خنجرگزاران و مردان مرد چنین گفت کین مرد جنگی بتیر سوار کمندافگن و گردگیر نگه کرد باید که جایش کجاست بگرد چپ لشکر و دست راست هم از شهر پرسد هم از نام او ازانپس بسازیم فرجام او سواری سرافراز و خسروپرست بیامد ببر زد برین کار دست که چنگش بدش نام و جوینده بود دلیر و به هر کار پوینده بود بخاقان چنین گفت کای سرفراز جهان را بمهر تو بادا نیاز گر او شیر جنگیست بیجان کنم بدانگه که سر سوی ایران کنم بتنها تن خویش جنگ آورم همه نام او زیر ننگ آورم ازو کین کاموس جویم نخست پس از مرگ نامش بیارم درست برو آفرین کرد خاقان چین بپیشش ببوسید چنگش زمین بدو گفت ار این کینه بازآوری سوی من سر بی نیاز آوری ببخشمت چندان گهرها ز گنج کزان پس نباید کشیدنت رنج ازان دشت چنگش برانگیخت اسپ همی رفت برسان آذرگشسپ چو نزدیک ایرانیان شد بجنگ ز ترکش برآورد تیر خدنگ چنین گفت کین جای جنگ منست سر نامداران بچنگ منست کجا رفت آن مرد کاموس گیر که گاهی کمند افگند گاه تیر کنون گر بیاید به آوردگاه نمانم که ماند بنزد سپاه بجنبید با گرز رستم ز جای همانگه برخش اندر آورد پای منم گفت شیراوژن و گردگیر که گاهی کمند افگنم گاه تیر هم اکنون ترا همچو کاموس گرد بدیده همی خاک باید سپرد بدو گفت چنگش که نام تو چیست نژادت کدامست و کام تو چیست بدان تا بدانم که روز نبرد کرا ریختم خون چو برخاست گرد بدو گفت رستم که ای شوربخت که هرگز مبادا گل آن درخت کجا چون تو در باغ بار آورد چو تو میوه اندر شمار آورد سر نیزه و نام من مرگ تست سرت را بباید ز تن دست شست بیامد همانگاه چنگش چو باد دو زاغ کمان را بزه بر نهاد کمان جفا پیشه چون ابر بود هم آورد با جوشن و گبر بود سپر بر سرآورد رستم چو دید که تیرش زره را بخواهد برید بدو گفت باش ای سوار دلیر که اکنون سرت گردد از رزم سیر نگه کرد چنگش بران پیلتن ببالای سرو سهی بر چمن بد آن اسپ در زیر یک لخت کوه نیامد همی از کشیدن ستوه بدل گفت چنگش که اکنون گریز به از با تن خویش کردن ستیز برانگیخت آن بارکش را ز جای سوی لشکر خویشتن کرد رای بکردار آتش دلاور سوار برانگیخت رخش از پس نامدار همانگاه رستم رسید اندروی همه دشت زیشان پر از گفت و گوی