شاهنامه — بخش 287 از 993

همم گنج و بوم است و هم چارپای نبینم همی روی رفتن بجای پسر هست و پوشیده رویان بسی چنین خسته و بستهٔ هر کسی اگر جنگ فرماید افراسیاب نماند که چشم اندر آید بخواب بناکام لشکر باید کشید نشاید ز فرمان او آرمید بمن بر کنون جای بخشایشست سپاه اندر آوردن آرایشست اگر نیستی بر دلم درد و غم ازین تخمه جز کشتن پیلسم جز او نیز چندی دلیر و جوان که در جنگ سیر آمدند از روان ازین پس مرا بیم جانست نیز سخن چند گویم ز فرزند و چیز به پیروزگر بر تو ای پهلوان که از من نباشی خلیده روان ز خویشان من بد نداری نهان براندیشی از کردگار جهان بروشن روان سیاوش که مرگ مرا خوشتر از جوشن و تیغ و ترگ گر ایدونکه جنگی بود هم گروه تلی کشته بینی ببالای کوه کشانی و سقلاب و شگنی و هند ازین مرز تا پیش دریای سند ز خون سیاوش همه بیگناه سپاهی کشیده بدین رزمگاه ترا آشتی بهتر آید که جنگ نباید گرفتن چنین کار تنگ نگر تا چه بینی تو داناتری برزم دلیران تواناتری ز پیران چو بشنید رستم سخن نه بر آرزو پاسخ افگند بن بدو گفت تا من بدین رزمگاه کمر بسته ام با دلیران شاه ندیدستم از تو به جز راستی ز ترکان همه راستی خواستی پلنگ این شناسد که پیکار و جنگ نه خوبست و داند همی کوه و سنگ چو کین سر شهریاران بود سر و کار با تیرباران بود کنون آشتی را دو راه ایدرست نگر تا شما را چه اندرخورست یکی آنک هر کس که از خون شاه بگسترد بر خیره این رزمگاه ببندی فرستی بر شهریار سزد گر نفرماید این کارزار گنهکار خون سر بیگناه سزد گر نباشد بدین رزمگاه و دیگر که با من ببندی کمر بیایی بر شاه پیروزگر ز چیزی که ایدر بمانی همی تو آن را گرانمایه دانی همی بجای یکی ده بیابی ز شاه مکن یاد بنگاه توران سپاه بدل گفت پیران که ژرفست کار ز توران شدن پیش آن شهریار دگر چون گنه کار جوید همی دل از بیگناهان بشوید همی بزرگان و خویشان افراسیاب که با گنج و تختند و با جاه و آب ازین در کجا گفت یارم سخن نه سر باشد این آرزو را نه بن چو هومان و کلباد و فرشیدورد کجا هست گودرز زیشان بدرد همه زین شمارند و این روی نیست مر این آب را در جهان جوی نیست مرا چارهٔ خویش باید گرفت ره جست را پیش باید گرفت بدو گفت پیران که ای پهلوان همیشه جوان باش و روشن روان شوم بازگویم بگردان همین بمنشور و شنگل بخاقان چین هیونی فرستم بافراسیاب بگویم سرش را برآرم ز خواب و زانجا بیامد بلشکر چو باد کسی را که بودند ویسه نژاد یکی انجمن کرد و بگشاد راز چنین گفت کامد نشیب و فراز بدانید کین شیر دل رستمست جهانگیر و از تخمهٔ نیرمست بزرگان و شیران زابلستان همه نامداران کابلستان چنو کینه ور باشد و رهنمای سواران گیتی ندارند پای چو گودرز کشواد و چون گیو و طوس بناکام رزمی بود با فسوس ز ترکان گنهکار خواهد همی دل از بیگناهان بکاهد همی که دانی که ایدر گنهکار نیست دل شاه ازو پر ز تیمار نیست نگه کن که این بوم ویران شود بکام دلیران ایران شود نه پیر و جوان ماند ایدر نه شاه نه گنج و سپاه و نه تخت و کلاه همی گفتم این شوم بیداد را که چندین مدار آتش و باد را که روزی شوی ناگهان سوخته خرد سوخته چشم دل دوخته