شاهنامه — بخش 29 از 993

بشد با تنی چند برنا و پیر چنان چون بود راه را ناگریز چو تنگ اندر آمد به نزدیکشان نبود آگه از رای تاریکشان پذیره شدندش به آیین خویش سپه سربسر باز بردند پیش چو دیدند روی برادر به مهر یکی تازه تر برگشادند چهر دو پرخاشجوی با یکی نیک خوی گرفتند پرسش نه بر آرزوی دو دل پر ز کینه یکی دل به جای برفتند هر سه به پرده سرای به ایرج نگه کرد یکسر سپاه که او بد سزاوار تخت و کلاه بی آرامشان شد دل از مهر او دل از مهر و دیده پر از چهر او سپاه پراگنده شد جفت جفت همه نام ایرج بد اندر نهفت که هست این سزاوار شاهنشهی جز این را نزیبد کلاه مهی به لکشر نگه کرد سلم از کران سرش گشت از کار لشکر گران به لشگرگه آمد دلی پر ز کین چگر پر ز خون ابروان پر ز چین سراپرده پرداخت از انجمن خود و تور بنشست با رای زن سخن شد پژوهنده از هردری ز شاهی و از تاج هر کشوری به تور از میان سخن سلم گفت که یک یک سپاه از چه گشتند جفت به هنگامهٔ بازگشتن ز راه نکردی همانا به لشکر نگاه سپاه دو شاه از پذیره شدن دگر بود و دیگر به بازآمدن که چندان کجا راه بگذاشتند یکی چشم از ایرج نه برداشتند از ایران دلم خود به دو نیم بود به اندیشه اندیشگان برفزود سپاه دو کشور چو کردم نگاه از این پس جز او را نخوانند شاه اگر بیخ او نگسلانی ز جای ز تخت بلندت کشد زیر پای برین گونه از جای برخاستند همه شب همی چاره آراستند چو برداشت پرده ز پیش آفتاب سپیده برآمد به پالود خواب دو بیهوده را دل بدان کار گرم که دیده بشویند هر دو ز شرم برفتند هر دو گرازان ز جای نهادند سر سوی پرده سرای چو از خیمه ایرج به ره بنگرید پر از مهر دل پیش ایشان دوید برفتند با او به خیمه درون سخن بیشتر بر چرا رفت و چون بدو گفت تور ار تو از ماکهی چرا برنهادی کلاه مهی ترا باید ایران و تخت کیان مرا بر در ترک بسته میان برادر که مهتر به خاور به رنج به سر بر ترا افسر و زیر گنج چنین بخششی کان جهانجوی کرد همه سوی کهتر پسر روی کرد نه تاج کیان مانم اکنون نه گاه نه نام بزرگی نه ایران سپاه چو از تور بشنید ایرج سخن یکی پاکتر پاسخ افگند بن بدو گفت کای مهتر کام جوی اگر کام دل خواهی آرام جوی من ایران نخواهم نه خاور نه چین نه شاهی نه گسترده روی زمین بزرگی که فرجام او تیرگیست برآن مهتری بر بباید گریست سپهر بلند ار کشد زین تو سرانجام خشتست بالین تو مرا تخت ایران اگر بود زیر کنون گشتم از تاج و از تخت سیر سپردم شما را کلاه و نگین بدین روی با من مدارید کین مرا با شما نیست ننگ و نبرد روان را نباید برین رنجه کرد زمانه نخواهم به آزارتان اگر دورمانم ز دیدارتان جز از کهتری نیست آیین من مباد آز و گردن کشی دین من چو بشنید تور از برادر چنین به ابرو ز خشم اندر آورد چین نیامدش گفتار ایرج پسند نبد راستی نزد او ارجمند به کرسی به خشم اندر آورد پای همی گفت و برجست هزمان ز جای یکایک برآمد ز جای نشست گرفت آن گران کرسی زر بدست بزد بر سر خسرو تاجدار ازو خواست ایرج به جان زینهار نیایدت گفت ایچ بیم از خدای نه شرم از پدر خود همینست رای مکش مر مراکت سرانجام کار بپیچاند از خون من کردگار مکن خویشتن را ز مردم کشان کزین پس نیابی ز من خودنشان