شاهنامه — بخش 45 از 993

کلید در گنجها پیش تست دلم شاد و غمگین به کم بیش تست به سام آنگهی گفت زال جوان که چون زیست خواهم من ایدر نوان جدا پیشتر زین کجا داشتی مدارم که آمد گه آشتی کسی کو ز مادر گنه کار زاد من آنم سزد گر بنالم ز داد گهی زیر چنگال مرغ اندرون چمیدن به خاک و چریدن ز خون کنون دور ماندم ز پروردگار چنین پروراند مرا روزگار ز گل بهرهٔ من به جز خار نیست بدین با جهاندار پیگار نیست بدو گفت پرداختن دل سزاست بپرداز و بر گوی هرچت هواست ستاره شمر مرد اخترگرای چنین زد ترا ز اختر نیک رای که ایدر ترا باشد آرامگاه هم ایدر سپاه و هم ایدر کلاه گذر نیست بر حکم گردان سپهر هم ایدر بگسترد بایدت مهر کنون گرد خویش اندرآور گروه سواران و مردان دانش پژوه بیاموز و بشنو ز هر دانشی که یابی ز هر دانشی رامشی ز خورد و ز بخشش میاسای هیچ همه دانش و داد دادن بسیچ بگفت این و برخاست آوای کوس هوا قیرگون شد زمین آبنوس خروشیدن زنگ و هندی درای برآمد ز دهلیز پرده سرای سپهبد سوی جنگ بنهاد روی یکی لشکری ساخته جنگجوی بشد زال با او دو منزل براه بدان تا پدر چون گذارد سپاه پدر زال را تنگ در برگرفت شگفتی خروشیدن اندر گرفت بفرمود تا بازگردد ز راه شود شادمان سوی تخت و کلاه بیامد پر اندیشه دستان سام که تا چون زید تا بود نیک نام نشست از بر نامور تخت عاج به سر بر نهاد آن فروزنده تاج ابا یاره و گرزهٔ گاو سر ابا طوق زرین و زرین کمر ز هر کشوری موبدانرا بخواند پژوهید هر کار و هر چیز راند ستاره شناسان و دین آوران سواران جنگی و کین آوران شب و روز بودند با او به هم زدندی همی رای بر بیش و کم چنان گشت زال از بس آموختن تو گفتی ستاره ست از افروختن به رای و به دانش به جایی رسید که چون خویشتن در جهان کس ندید بدین سان همی گشت گردان سپهر ابر سام و بر زال گسترده مهر چنان بد که روزی چنان کرد رای که در پادشاهی بجنبد ز جای برون رفت با ویژه گردان خویش که با او یکی بودشان رای و کیش سوی کشور هندوان کرد رای سوی کابل و دنبر و مرغ و مای به هر جایگاهی بیاراستی می و رود و رامشگران خواستی گشاده در گنج و افگنده رنج برآیین و رسم سرای سپنج ز زابل به کابل رسید آن زمان گرازان و خندان و دل شادمان یکی پادشا بود مهراب نام زبر دست با گنج و گسترده کام به بالا به کردار آزاده سرو به رخ چون بهار و به رفتن تذرو دل بخردان داشت و مغز ردان دو کتف یلان و هش موبدان ز ضحاک تازی گهر داشتی به کابل همه بوم و برداشتی همی داد هر سال مر سام ساو که با او به رزمش نبود ایچ تاو چو آگه شد از کار دستان سام ز کابل بیامد بهنگام بام ابا گنج و اسپان آراسته غلامان و هر گونه ای خواسته ز دینار و یاقوت و مشک و عبیر ز دیبای زربفت و چینی حریر یکی تاج با گوهر شاهوار یکی طوق زرین زبرجد نگار چو آمد به دستان سام آگهی که مهراب آمد بدین فرهی پذیره شدش زال و بنواختش به آیین یکی پایگه ساختش سوی تخت پیروزه باز آمدند گشاده دل و بزم ساز آمدند یکی پهلوانی نهادند خوان نشستند بر خوان با فرخان گسارندهٔ می می آورد و جام نگه کرد مهراب را پورسام خوش آمد هماناش دیدار او دلش تیز تر گشت در کار او