شاهنامه — بخش 511 از 993

ز ارجاسپ چندی سخن راندند همه دفتر دژ برو خواندند که بالا و پهنای دژ را ببین دری سوی ایران دگر سوی چین بدو اندرون تیغ زن سی هزار سواران گردنکش و نامدار همه پیش ارجاسپ چون بنده اند به فرمان و رایش سرافگنده اند خورش هست چندانک اندازه نیست به خوشه درون بار اگر تازه نیست اگر در ببندد به ده سال شاه خورش هست چندانک باید سپاه اگر خواهد از چین و ماچین سوار بیابد برش نامور صد هزار نیازش نیابد به چیزی به کس خورش هست و مردان فریادرس چو گفتند او تیغ هندی به مشت دو گردنکش ساده دل را بکشت وز انجا بیامد به پرده سرای ز بیگانه پردخت کردند جای پشوتن بشد نزد اسفندیار سخن رفت هرگونه از کارزار بدو گفت جنگی چنین دژ به جنگ به سال فراوان نیاید به چنگ مگر خوار گیرم تن خویش را یکی چاره سازم بداندیش را توایدر شب و روز بیدار باش سپه را ز دشمن نگهدار باش تن آنگه شود بی گمان ارجمند سزاوار شاهی و تخت بلند کز انبوه دشمن نترسد به جنگ به کوه از پلنگ و به آب از نهنگ به جایی فریب و به جایی نهیب گهی فر و زیب و گهی در نشیب چو بازارگانی بدین دژ شوم نگویم که شیر جهان پهلوم فراز آورم چاره از هر دری بخوانم ز هر دانشی دفتری تو بی دیده بان و طلایه مباش ز هر دانشی سست مایه مباش اگر دیده بان دود بیند به روز شب آتش چو خورشید گیتی فروز چنین دان که آن کار کرد منست نه از چارهٔ هم نبرد منست سپه را بیارای و ز ایدر بران زره دار با خود و گرز گران درفش من از دور بر پای کن سپه را به قلب اندرون جای کن بران تیز با گرزهٔ گاوسار چنان کن که خوانندت اسفندیار وزان جایگه ساربان را بخواند به پیش پشوتن به زانو نشاند بدو گفت صد بارکش سرخ موی بیاور سرافراز با رنگ و بوی ازو ده شتر بار دینار کن دگر پنج دیبای چین بارکن دگر پنج هرگونه ای گوهران یکی تخت زرین و تاج سران بیاورد صندوق هشتاد جفت همه بند صندوقها در نهفت صد و شست مرد از یلان برگزید کزیشان نهانش نیاید پدید تنی بیست از نامداران خویش سرافراز و خنجرگزاران خویش بفرمود تا بر سر کاروان بوند آن گرانمایگان ساروان به پای اندرون کفش و در تن گلیم به بار اندرون گوهر و زر و سیم سپهبد به دژ روی بنهاد تفت به کردار بازارگانان برفت همی راند با نامور کاروان یلان سرافراز چون ساروان چو نزدیک دژ شد برفت او ز پیش بدید آن دل و رای هشیار خویش چو بانگ درای آمد از کاروان همی رفت پیش اندرون ساروان به دژ نامدارن خبر یافتند فراوان بگفتند و بشتافتند که آمد یکی مرد بازارگان درمگان فرو شد به دینارگان بزرگان دژ پیش باز آمدند خریدار و گردن فراز آمدند بپرسید هریک ز سالار بار کزین بارها چیست کاید به کار چنین داد پاسخ که باری نخست به تن شاه باید که بینم درست توانایی خویش پیدا کنم چو فرمان دهد دیده دریا کنم شتربار بنهاد و خود رفت پیش که تا چون کند تیز بازار خویش یکی طاس پر گوهر شاهوار ز دینار چندی ز بهر نثار که بر تافتش ساعد و آستین یکی اسپ و دو جامه دیبای چین بران طاس پوشیده تایی حریر حریر از بر و زیر مشک و عبیر به نزدیک ارجاسپ شد چاره جوی به دیبا بیاراسته رنگ و بوی چو دیدش فرو ریخت دینار و گفت که با شهریاران خرد باد جفت