شاهنامه — بخش 553 از 993

ببستم برین گونه بدخواه بخت بنالم ز بخت بد و سال سخت شب و روز خوانم همی آفرین بران دادگر شهریار زمین همه شهر با من بدین یاورند جز آنکس که بددین و بدگوهرند که تا او به تخت کیی برنشست در کین و دست بدی را ببست بپیچاند آن را که بیشی کند وگر چند بیشی ز پیشی کند ببخشاید آن را که دارد خرد ز اندازهٔ روز برنگذرد ازو یادگاری کنم در جهان که تا هست مردم نگردد نهان بدین نامهٔ شهریاران پیش بزرگان و جنگی سواران پیش همه رزم و بزمست و رای و سخن گذشته بسی روزگار کهن همان دانش و دین و پرهیز و رای همان رهنمونی به دیگر سرای ز چیزی کزیشان پسند آیدش همین روز را سودمند آیدش کزان برتران یادگارش بود همان مونس روزگارش بود همی چشم دارم بدین روزگار که دینار یابم من از شهریار دگر چشم دارم به دیگر سرای که آمرزش آید مرا از خدای که از من پس از مرگ ماند نشان ز گنج شهنشاه گردنکشان کنون بازگردم به گفتار سرو فروزندهٔ سهل ماهان به مرو چنین گوید آن پیر دانش پژوه هنرمند و گوینده و با شکوه که در پرده بد زال را برده ای نوازندهٔ رود و گوینده ای کنیزک پسر زاد روزی یکی که ازماه پیدا نبود اندکی به بالا و دیدار سام سوار ازو شاد شد دودهٔ نامدار ستاره شناسان و کنداوران ز کشمیر و کابل گزیده سران ز آتش پرست و ز یزدان پرست برفتند با زیج رومی به دست گرفتند یکسر شمار سپهر که دارد بران کودک خرد مهر ستاره شمرکان شگفتی بدید همی این بدان آن بدین بنگرید بگفتند با زال سام سوار که ای از بلند اختران یادگار گرفتیم و جستیم راز سپهر ندارد بدین کودک خرد مهر چو این خوب چهره به مردی رسد به گاه دلیری و گردی رسد کند تخمهٔ سام نیرم تباه شکست اندرآرد بدین دستگاه همه سیستان زو شود پرخروش همه شهر ایران برآید به جوش شود تلخ ازو روز بر هر کسی ازان پس به گیتی نماند بسی غمی گشت زان کار دستان سام ز دادار گیتی همی برد نام به یزدان چنین گفت کای رهنمای تو داری سپهر روان را به پای به هر کار پشت و پناهم توی نمایندهٔ رای و راهم توی سپهر آفریدی و اختر همان همه نیکویی باد ما را گمان بجز کام و آرام و خوبی مباد ورا نام کرد آن سپهبد شغاد همی داشت مادر چو شد سیر شیر دلارام و گوینده و یادگیر بران سال کودک برافراخت یال بر شاه کابل فرستاد زال جوان شد به بالای سرو بلند سواری دلاور به گرز و کمند سپهدار کابل بدو بنگرید همی تاج و تخت کیان را سزید به گیتی به دیدار او بود شاد بدو داد دختر ز بهر نژاد ز گنج بزرگ آنچ بد در خورش فرستاد با نامور دخترش همی داشتش چون یکی تازه سیب کز اختر نبودی بروبر نهیب بزرگان ایران و هندوستان ز رستم زدندی همی داستان چنان بد که هر سال یک چرم گاو ز کابل همی خواستی باژ و ساو در اندیشهٔ مهتر کابلی چنان بد کزو رستم زابلی نگیرد ز کار درم نیز یاد ازان پس که داماد او شد شغاد چو هنگام باژ آمد آن بستدند همه کابلستان بهم بر زدند دژم شد ز کار برادر شغاد نکرد آن سخن پیش کس نیز یاد چنین گفت با شاه کابل نهان که من سیر گشتم ز کار جهان برادر که او را ز من شرم نیست مرا سوی او راه و آزرم نیست