شاهنامه — بخش 574 از 993

برفتند ز اصطخر چندان سپاه که از نیزه بر باد بستند راه همی داشت از پارس آهنگ روم کز ایران گذارد به آباد بوم چو آورد لشکر به پیش فرات سپه را عدد بود بیش از نبات به گرد لب آب لشکر کشید ز جوشن کسی آب دریا ندید سکندر چو بشنید کامد سپاه پذیره شدن را بپیمود راه میان دو لشکر دو فرسنگ ماند سکندر گرانمایگان را بخواند چو سیر آمد از گفتهٔ رهنمای چنین گفت کاکنون جزین نیست رای که من چون فرستاده ای پیش اوی شوم برگرایم کم و بیش اوی کمر خواست پرگوهر شاهوار یکی خسروی جامهٔ زرنگار ببردند بالای زرین ستام به زین اندرون تیغ زرین نیام سواری ده از رومیان برگزید که دانند هرگونه گفت و شنید ز لشکر بیامد سپیده دمان خود و نامداران ابا ترجمان چو آمد به نزدیک دارا فراز پیاده شد و برد پیشش نماز جهاندار دارا مر او را بخواند بپرسید و بر زیر گاهش نشاند همه نامداران فروماندند بروبر نهان آفرین خواندند ز دیدار آن فر و فرهنگ او ز بالا و از شاخ و آهنگ او همانگه چو بنشست بر پای خاست پیام سکندر بیاراست راست نخست آفرین کرد بر شهریار که جاوید بادا سر تاج دار سکندر چنین گفت کای نیک نام به گیتی بهرجای گسترده کام مرا آرزو نیست با شاه جنگ نه بر بوم ایران گرفتن درنگ برآنم که گرد زمین اندکی بگردم ببینم جهان را یکی همه راستی خواهم و نیکویی به ویژه که سالار ایران تویی اگر خاک داری تو از من دریغ نشاید سپردن هوا را چو میغ چنین با سپاه آمدی پیش من نه آگاهی از رای کم بیش من چو رزم آوری باتو رزم آورم ازین بوم بی رزم برنگذرم گزین کن یکی روزگار نبرد برین باش و زین آرزو برمگرد که من سر نپیچم ز جنگ سران وگر چند باشد سپاهی گران چو دارا بدید آن دل و رای او سخن گفتن و فر و بالای او تو گفتی که داراست بر تخت عاج ابا یاره و طوق و با فر و تاج بدو گفت نام و نژاد تو چیست که بر فر و شاخت نشان کییست از اندازهٔ کهتران برتری من ایدون گمانم که اسکندری بدین فر و بالا و گفتار و چهر مگر تخت را پروریدت سپهر چنین داد پاسخ که این کس نکرد نه در آشتی و نه اندر نبرد نه گویندگان بر درش کمترند که بر تارک بخردان افسرند کجا خود پیام آرد از خویشتن چنان شهریاری سر انجمن سکندر بدان مایه دارد خرد که از رای پیشینگان بگذرد پیامم سپهبد بدین گونه داد بگفتم به شاه آنچ او کرد یاد بیاراستندش یکی جایگاه چنانچون بود درخور پایگاه سپهدار ایران چو بنهاد خوان به سالار فرمود کو را بخوان چو نان خورده شد مجلس آراستند می و رود و رامشگران خواستند سکندر چو خوردی می خوشگوار نهادی سبک جام را بر کنار چنین تا می و جام چندی بگشت نهادن ز اندازه اندر گذشت دهنده بیامد به دارا بگفت که رومی شد امروز با جام جفت بفرمود تا زو بپرسند شاه که جام نبید از چه داری نگاه بدو گفت ساقی که ای شیر فش چه داری همی جام زرین به کش سکندر چنین داد پاسخ که جام فرستاده را باشد ای نیک نام گر آیین ایران جز اینست راه ببر جام زرین سوی گنج شاه بخندید از آیین او شهریار یکی جام پرگوهر شاهوار بفرمود تا بر کفش برنهند یکی سرخ یاقوت بر سر نهند هم اندر زمان باژ خواهان روم کجا رفته بودند زان مرز و بوم