شاهنامه — بخش 585 از 993

یکی چون بهشت برین دخترت کزو تابد اندر زمین افسرت دگر فیلسوفی که داری نهان بگوید همه با تو راز جهان سه دیگر پزشکی که هست ارجمند به دانندگی نام کرده بلند چهارم قدح کاندرو ریزی آب نه ز آتش شود کم نه از آفتاب ز خوردن نگیرد کمی آب اوی بدین چیزها راست کن آب روی چو آید بدین باش و مسگال جنگ چو خواهی که ایدر نسازد درنگ بسنده نباشی تو با لشکرش نه با چاره و گنج و با افسرش چو بر کار تو رای فرخ کنیم همان خواب را نیز پاسخ کنیم یکی خانه دیدی و سوراخ تنگ کزو پیل بیرون شدی بی درنگ تو آن خانه را همچو گیتی شناس همان پیل شاهی بود ناسپاس که بیدادگر باشد و کژ گوی جز از نام شاهی نباشد بدوی ازین پس بیاید یکی پادشا چنان سست و بی سود و ناپارسا به دل سفله باشد به تن ناتوان به آز اندرون نیز تیره روان کجا زیردستانش باشند شاد پر از غم دل شاه و لب پر ز باد دگر آنک دیدی ز کرپاس نغز گرفته ورا چار پاکیزه مغز نه کرپاس نغز از کشیدن درید نه آمد ستوه آنک او را کشید ازین پس بیاید یکی نامدار ز دشت سواران نیزه گزار یکی مرد پاکیزه و نیکخوی بدو دین یزدان شود چارسوی یکی پیر دهقان آتش پرست که بر واژ برسم بگیرد بدست دگر دین موسی که خوانی جهود که گوید جز آن را نشاید ستود دگر دین یونانی آن پارسا که داد آورد در دل پادشا چهارم بیاید همین پاک رای سر هوشمندان برآرد ز جای چنان چارسو از پی پاس را کشیدند زانگونه کرپاس را تو کرپاس را دین یزدان شناس کشنده چهار آمد از بهر پاس همی درکشد این ازان آن ازین شوند آن زمان دشمن از بهر دین دگر تشنه ای کو شد از آب خوش گریزان و ماهی ورا آب کش زمانی بیاید که پاکیزه مرد شود خوار چون آب دانش بخورد به کردار ماهی به دریا شود گر از بدکنش بر ثریا شود همی تشنگان را بخواند برآب کس او را ز دانش نسازد جواب گریزند زان مرد دانش پژوه گشایند لبها به بد هم گروه به پنجم که دیدی یکی شارستان بدو اندرون ساخته کارستان پر از خورد و داد و خرید و فروخت تو گفتی زمان چشم ایشان بدوخت ز کوری یکی دیگری را ندید همی این بدان آن بدین ننگرید زمانی بیاید کزان سان شود که دانا پرستار نادان شود بدیشان بود دانشومند خوار درخت خردشان نیاید به بار ستایندهٔ مرد نادان شوند نیایش کنان پیش یزدان شوند همی داند آنکس که گوید دروغ همی زان پرستش نگیرد فروغ ششم آنک دیدی بر اسپی دو سر خورش را نبودی بروبر گذر زمانی بیاید که مردم به چیز شود شاد و سیری نیابند نیز نه درویش یابد ازو بهره ای نه دانش پژوهی و نه شهره ای جز از خویشتن را نخواهند بس کسی را نباشند فریادرس به هفتم که پرآب دیدی سه خم یکی زو تهی مانده بد تا بدم دو از آب دایم سراسر بدی میانه یکی خشک و بی بر بدی ازین پس بیاید یکی روزگار که درویش گردد چنان سست و خوار که گر ابر گردد بهاران پرآب ز درویش پنهان کند آفتاب نبارد بدو نیز باران خویش دل مرد درویش زو گشته ریش توانگر ببخشد همی این بران یکی با دگر چرب و شیرین زبان شود مرد درویش را خشک لب همی روز را بگذراند به شب دگر آنک گاوی چنان تن درست ز گوسالهٔ لاغر او شیر جست چو کیوان به برج ترازو شود جهان زیر نیروی بازو شود