شاهنامه — بخش 586 از 993

شود کار بیمار و درویش سست وزو چیز خواهد همی تن درست نه هرگز گشاید سر گنج خویش نه زو باز دارد به تن رنج خویش دگر چشمه ای دیدی از آب خشک به گرد اندرش آبهای چو مشک نه زو بردمیدی یکی روشن آب نه آن آبها را گرفتی شتاب ازین پس یکی روزگاری وبد که اندر جهان شهریاری بود که دانش نباشد به نزدیک اوی پر از غم بود جان تاریک اوی همی هر زمان نو کند لشکری که سازند زو نامدار افسری سرانجام لشکر نماند نه شاه بیاید نو آیین یکی پیش گاه کنون این زمان روز اسکندرست که بر تارک مهتران افسرست چو آید بدو ده تو این چار چیز برآنم که چیزی نخواهد به نیز چو خشنود داری ورا بگذرد که دانش پژوهست و دارد خرد ز مهران چو بشنید کید این سخن برو تازه شد روزگار کهن بیامد سر و چشم او بوس داد دلارام و پیروز برگشت شاد ز نزدیک دانا چو برگشت شاه حکیمان برفتند با او براه سکندر چو کرد اندر ایران نگاه بدانست کو را شد آن تاج و گاه همی راه و بی راه لشکر کشید سوی کید هندی سپه برکشید به جایی که آمد سکندر فراز در شارستانها گشادند باز ازان مرز کس را به مردم نداشت ز ناهید مغفر همی برگذاشت چو آمد بران شارستان بزرگ که میلاد خواندیش کید سترگ بران مرز لشکر فرود آورید همه بوم ایشان سپه گسترید نویسندهٔ نامه را خواندند به پیش سکندرش بنشاندند یکی نامه بنوشت نزدیک کید چو شیری که ارغنده گردد به صید ز اسکندر راد پیروزگر خداوند شمشیر و تاج و کمر سر نامه بود آفرین از نخست بدانکس که دل را به دانش بشست ز کار آن گزیند که بی رنج تر چو خواهد که بردارد از گنج بر گراینده باشد به یزدان پاک بدو دارد امید و زو ترس و باک بداند که ما تخت را مایه ایم جهاندار پیروز را سایه ایم نوشتم یکی نامه نزدیک تو که روشن کند جان تاریک تو هم آنگه که بر تو بخواند دبیر منه پیش و این را سگالش مگیر اگر شب رسد روشنی را مپای هم اندر زمان سوی فرمان گرای وگر بگذری زین سخن نگذرم سر و تاج و تختت به پی بسپرم چو نامه بر کید هندی رسید فرستادهٔ پادشا را بدید فراوانش بستود و بنواختش به نیکی بر خویش بنشاختش بدو گفت شادم ز فرمان اوی زمانی نگردم ز پیمان اوی ولیکن برین گونه ناساخته بیایم دمان گردن افراخته نباشد پسند جهان آفرین نه نزدیک آن پادشاه زمین هم انگه بفرمود تا شد دبیر قلم خواست هندی و چینی حریر مران نامه را زود پاسخ نوشت بیاراست بر سان باغ بهشت نخست آفرین کرد بر کردگار خداوند پیروز و به روزگار خداوند بخشنده و دادگر خداوند مردی و هوش و هنر دگر گفت کز نامور پادشا نپیچد سر مردم پارسا نشاید که داریم چیزی دریغ ز دارندهٔ لشکر و تاج و تیغ مرا چار چیزست کاندر جهان کسی را نبود آشکار و نهان نباشد کسی را پس از من به نیز بدین گونه اندر جهان چار چیز فرستم چو فرمان دهد پیش اوی ازان تازه گردد دل و کیش اوی ازان پس چو فرمایدم شهریار بیایم پرستش کنم بنده وار فرستاده آمد به کردار باد بگفت آنچ بشنید و نامه بداد سکندر فرستاده از گفت رو به نزدیک آن نامور بازشو بگویش که آن چیست کاندر جهان کسی را نبود آشکار و نهان بدیدند خود بودنی هرچ بود سپهر آفرینش نخواهد فزود