شاهنامه — بخش 592 از 993

چو پیروز بودیم تا این زمان به هرجای بر لشگر بدگمان کنون سربه سر کوه و دریا به پیش به سیری نیامد کس از جان خویش مگردان همه نام ما را به ننگ نکردست کس جنگ با آب و سنگ غمی شد سکندر ز گفتارشان برآشفت و بشکست بازارشان چنین گفت کز جنگ ایرانیان ز رومی کسی را نیامد زیان به دارا بر از بندگان بد رسید کسی از شما باد جسته ندید برین راه من بی شما بگذرم دل اژدها را به پی بسپرم بیینید ازان پس که رنجور فور نپردازد از بن به رزم و به سور مرایار یزدان و ایران سپاه نخواهم که رومی بود نیک خواه چو آشفته شد شاه زان گفت و گوی سپه سوی پوزش نهادند روی که ما سربسر بندهٔ قیصریم زمین جز به فرمان او نسپریم بکوشیم و چون اسپ گردد تباه پیاده به جنگ اندر آید سپاه گر از خون ما خاک دریا کنند نشیبی ز افگنده بالا کنند نبیند کسی پشت ما روز جنگ اگر چرخ بار آورد کوه سنگ همه بندگانیم و فرمان تراست چو آزار گیری ز ما جان تراست چو بشنید زیشان سکندر سخن یکی رزم را دیگر افگند بن گزین کرد ز ایرانیان سی هزار که بودند با آلت کارزار برفتند کارآزموده سران زره دار مردان جنگاوران پس پشت ایشان ز رومی سوار یکی قلب دیگر همان چل هزار پس پشت ایشان سواران مصر دلیران و خنجرگزاران مصر برفتند شمشیرزن چل هزار هرانکس که بود از در کارزار ز خویشان دارا و ایرانیان هرانکس که بود از نژاد کیان ز رومی و از مصری و بربری سواران شایسته و لشکری گزین کرد قیصر ده و دو هزار همه رزمجوی و همه نامدار بدان تا پس پشت او زین گروه در و دشت گردد به کردار کوه از اخترشناسان و از موبدان جهاندیده و نامور بخردان همی برد با خویشتن شست مرد پژوهندهٔ روزگار نبرد چو آگاه شد فور کامد سپاه گزین کرد جای از در رزمگاه به دشت اندرون لشکر انبوه گشت زمین از پی پیل چون کوه گشت سپاهی کشیدند بر چار میل پس پشت گردان و در پیش پیل ز هندوستان نیز کارآگاهان برفتند نزدیک شاه جهان بگفتند با او بسی رزم پیل که او اسپ را بفگند از دو میل سواری نیارد بر او شدن نه چون شد بود راه بازآمدن که خرطوم او از هوا برترست ز گردون مر او را زحل یاورست به قرطاوس بر پیل بنگاشتند به چشم جهانجوی بگذاشتند بفرمود تا فیلسوفان روم یکی پیل کردند پیشش ز موم چنین گفت کاکنون به پاکیزه رای که آرد یکی چارهٔ این به جای نشستند دانش پژوهان بهم یکی چاره جستند بر بیش و کم یکی انجمن کرد ز آهنگران هرانکس که استاد بود اندران ز رومی و از مصری و پارسی فزون بود مرد از چهل بار سی یکی بارگی ساختند آهنین سوارش ز آهن ز آهنش زین به میخ و به مس درزها دوختند سوار و تن باره بفروختند به گردون براندند بر پیش شاه درونش پر از نفط کرده سیاه سکندر بدید آن پسند آمدش خردمند را سودمند آمدش بفرمود تا زان فزون از هزار ز آهن بکردند اسپ و سوار ازان ابرش و خنگ و بور و سیاه که دیدست شاهی ز آهن سپاه از آهن سپاهی به گردون براند که جز با سواران جنگی نماند چو اسکندر آمد به نزدیک فور بدید آن سپه این سپه را ز دور خروش آمد و گرد رزم او دو روی برفتند گردان پرخاشجوی به اسپ و به نفط آتش اندر زدند همه لشکر فور برهم زدند