شاهنامه — بخش 611 از 993

به خروار انگشت بر سر زدند بفرمود تا آتش اندر زدند دم آورد و آهنگران صدهزار به فرمان پیروزگر شهریار خروش دمنده برآمد ز کوه ستاره شد از تف آتش ستوه چنین روزگاری برآمد بران دم آتش و رنج آهنگران گهرها یک اندر دگر ساختند وزان آتش تیز بگداختند ز یاجوج و ماجوج گیتی برست زمین گشت جای خرام و نشست برش پانصد بود بالای اوی چو سیصد بدی نیز پهنای اوی ازان نامور سد اسکندری جهانی برست از بد داوری برو مهتران خواندند آفرین که بی تو مبادا زمان و زمین ز چیزی که بود اندران جایگاه فراوان ببردند نزدیک شاه نپذرفت ازیشان و خود برگرفت جهان مانده زان کار اندر شگفت همی رفت یک ماه پویان به راه به رنج اندر از راه شاه و سپاه چنین تا به نزدیک کوهی رسید که جایی دد و دام و ماهی ندید یکی کوه دید از برش لاژورد یکی خانه بر سر ز یاقوت زرد همه خانه قندیلهای بلور میان اندرون چشمهٔ آب شور نهاده بر چشمه زرین دو تخت برو خوابنیده یکی شوربخت به تن مردم و سر چو آن گراز به بیچارگی مرده بر تخت ناز ز کافور زیراندرش بستری کشیده ز دیبا برو چادری یکی سرخ گوهر به جای چراغ فروزان شده زو همه بوم و راغ فتاده فروغ ستاره در آب ز گوهر همه خانه چون آفتاب هرانکس که رفتی که چیزی برد وگر خاک آن خانه را بسپرد همه تنش بر جای لرزان شدی وزان لرزه آن زنده ریزان شدی خروش آمد از چشمهٔ آب شور که ای آرزومند چندین مشور بسی چیز دیدی که آن کس ندید عنان را کنون باز باید کشید کنون زندگانیت کوتاه گشت سر تخت شاهیت بی شاه گشت سکندر بترسید و برگشت زود به لشکرگه آمد به کردار دود وزان جایگه تیز لشکر براند خروشان بسی نام یزدان بخواند ازان کوه راه بیابان گرفت غمی گشت و اندیشهٔ جان گرفت همی راند پر درد و گریان ز جای سپاه از پس و پیش او رهنمای ز راه بیابان به شهری رسید ببد شاد کآواز مردم شنید همه بوم و بر باغ آباد بود در مردم از خرمی شاد بود پذیره شدندش بزرگان شهر کسی را که از مردمی بود بهر برو همگنان آفرین خواندند همه زر و گوهر برافشاندند همی گفت هرکس که ای شهریار انوشه که کردی بمابر گذار بدین شهر هرگز نیامد سپاه نه هرگز شنیدست کس نام شاه کنون کامدی جان ما پیش تست که روشن روان بادی و تن درست سکندر دل از مردمان شاد کرد ز راه بیابان تن آزاد کرد بپرسید ازیشان که ایدر شگفت چه چیزست کاندازه باید گرفت چنین داد پاسخ بدو رهنمای که ای شاه پیروز پاکیزه رای شگفتیست ایدر که اندر جهان کسی آن ندید آشکار و نهان درختیست ایدر دو بن گشته جفت که چونان شگفتی نشاید نهفت یکی ماده و دیگری نر اوی سخن گو بود شاخ با رنگ و بوی به شب ماده گویا و بویا شود چو روشن شود نر گویا شود سکندر بشد با سواران روم همان نامداران آن مرز و بوم بپرسید زیشان که اکنون درخت سخن کی سراید به آواز سخت چنین داد پاسخ بدو ترجمان که از روز چون بگذرد نه زمان سخن گوی گردد یکی زین درخت که آواز او بشنود نیک بخت شب تیره گون ماده گویا شود بر و برگ چون مشک بویا شود بپرسید چون بگذریم از درخت شگفتی چه پیش آید ای نیک بخت چنین داد پاسخ کزو بگذری ز رفتنت کوته شود داوری