شاهنامه — بخش 612 از 993

چو زو برگذشتی نماندت جای کران جهان خواندش رهنمای بیابان و تاریکی آید به پیش به سیری نیامد کس از جان خویش نه کس دید از ما نه هرگز شنید که دام و دد و مرغ بر ره پرید همی راند با رومیان نیک بخت چو آمد به نزدیک گویا درخت زمینش ز گرمی همی بردمید ز پوست ددان خاک پیدا ندید ز گوینده پرسید کین پوست چیست ددان را برین گونه درنده کیست چنین داد پاسخ بدو نیک بخت که چندین پرستنده دارد درخت چو باید پرستندگان را خورش ز گوشت ددان باشدش پرورش چو خورشید بر تیغ گنبد رسید سکندر ز بالا خروشی شنید که آمد ز برگ درخت بلند خروشی پر از سهم و ناسودمند بترسید و پرسید زان ترجمان که ای مرد بیدار نیکی گمان چنین برگ گویا چه گوید همی که دل را به خوناب شوید همی چنین داد پاسخ که ای نیک بخت همی گوید این برگ شاخ درخت که چندین سکندر چه پوید به دهر که برداشت از نیکویهایش بهر ز شاهیش چون سال شد بر دو هفت ز تخت بزرگی ببایدش رفت سکندر ز دیده ببارید خون دلش گشت پر درد از رهنمون ازان پس به کس نیز نگشاد لب پر از غم همی بود تا نیم شب سخن گوی شد برگ دیگر درخت دگر باره پرسید زان نیک بخت چه گوید همی این دگر شاخ گفت سخن گوی بگشاد راز از نهفت چنین داد پاسخ که این ماده شاخ همی گوید اندر جهان فراخ از آز فراوان نگنجی همی روان را چرا بر شکنجی همی ترا آز گرد جهان گشتن است کس آزردن و پادشا کشتن است نماندت ایدر فراوان درنگ مکن روز بر خویشتن تار و تنگ بپرسید از ترجمان پادشا که ای مرد روشن دل و پارسا یکی بازپرسش که باشم به روم چو پیش آید آن گردش روز شوم مگر زنده بیند مرا مادرم یکی تا به رخ برکشد چادرم چنین گفت با شاه گویا درخت که کوتاه کن روز و بربند رخت نه مادرت بیند نه خویشان به روم نه پوشیده رویان آن مرز و بوم به شهر کسان مرگت آید نه دیر شود اختر و تاج و تخت از تو سیر چو بشنید برگشت زان دو درخت دلش خسته گشته به شمشیر سخت چو آمد به لشکرگه خویش باز برفتند گردان گردن فراز به شهر اندرون هدیه ها ساختند بزرگان بر پادشا تاختند یکی جوشنی بود تابان چو نیل به بالای و پهنای یک چرم پیل دو دندان پیل و برش پنج بود که آن را به برداشتن رنج بود زره بود و دیبای پرمایه بود ز زر کرده آگنده صد خایه بود به سنگ درم هر یکی شست من ز زر و ز گوهر یکی کرگدن بپذرفت زان شهر و لشکر براند ز دیده همی خون دل برفشاند وزان روی لشکر سوی چین کشید سر نامداران به بیرون کشید همی راند منزل به منزل به دشت چهل روز تا پیش دریا گذشت ز دیبا سراپرده ای برکشید سپه را به منزل فرود آورید یکی نامه فرمود پس تا دبیر نویسد ز اسکندر شهرگیر نوشتند هرگونه ای خوب و زشت نویسنده چون نامه اندر نوشت سکندر بشد چون فرستاده ای گزین کرد بینادل آزاده ای که با او بدی یک دل و یک سخن بگوید به مهتر که کن یا مکن سپه را به سالار لشکر سپرد وزان رومیان پنج دانا ببرد چو آگاهی آمد به فغفور ازین که آمد فرستاده ای سوی چین پذیره فرستاد چندی سپاه سکندر گرازان بیامد به راه چو آمد بران بارگاه بزرگ بدید آن گزیده سپاه بزرگ بیامد ز دهلیز تا پیش اوی پراندیشه جان بداندیش اوی دوان پیش او رفت و بردش نماز نشست اندر ایوان زمانی دراز