شاهنامه — بخش 618 از 993

بگفت این و جانش برآمد ز تن شد آن نامور شاه لشکرشکن ز لشکر سراسر برآمد خروش ز فریاد لشکر بدرید گوش همه خاک بر سر همی بیختند ز مژگان همی خون دل ریختند زدند آتش اندر سرای نشست هزار اسپ را دم بریدند پست نهاده بر اسپان نگونسار زین تو گفتی همی برخروشد زمین ببردند صندوق زرین به دشت همی ناله از آسمان برگذشت سکوبا بشستش به روشن گلاب پراگند بر تنش کافور ناب ز دیبای زربفت کردش کفن خروشان بران شهریار انجمن تن نامور زیر دیبای چین نهادند تا پای در انگبین سر تنگ تابوت کردند سخت شد آن سایه گستر دلاور درخت نمانی همی در سرای سپنج چه یازی به تخت و چه نازی به گنج چو تابوت زان دشت برداشتند همه دست بر دست بگذاشتند دو آواز شد رومی و پارسی سخنشان ز تابوت بد یک بسی هرانکس که او پارسی بود گفت که او را جز ایدر نباید نهفت چو ایدر بود خاک شاهنشهان چه تازند تابوت گرد جهان چنین گفت رومی یکی رهنمای که ایدر نهفتن ورا نیست رای اگر بشنوید آنچ گویم درست سکندر در آن خاک ریزد که رست یکی پارسی نیز گفت این سخن که گر چندگویی نیاید به بن نمایم شما را یکی مرغزار ز شاهان و پیشینگان یادگار ورا جرم خواند جهاندیده پیر بدو اندرون بیشه و آبگیر چو پرسی ترا پاسخ آید ز کوه که آواز او بشنود هر گروه بیارید مر پیر فرتوت را هم ایدر بدارید تابوت را بپرسید اگر کوه پاسخ دهد شما را بدین رای فرخ نهد برفتند پویان به کردار غرم بدان بیشه کش باز خوانند جرم بگفتند پاسخ چنین داد باز که تابوت شاهان چه دارید راز که خاک سکندر به اسکندریست کجا کرده بد روزگاری که زیست چو آواز بشنید لشکر برفت ببردند زان بیشه صندوق تفت چو آمد سکندر به اسکندری جهان را دگرگونه شد داوری به هامون نهادند صندوق اوی زمین شد سراسر پر از گفت وگوی به اسکندری کودک و مرد و زن به تابوت او بر شدند انجمن اگر برگرفتی ز مردم شمار مهندس فزون آمدی صد هزار حکیم ارسطالیس پیش اندرون جهانی برو دیدگان پر ز خون برآن تنگ صندوق بنهاد دست چنین گفت کای شاه یزدان پرست کجا آن هش و دانش و رای تو که این تنگ تابوت شد جای تو به روز جوانی برین مایه سال چرا خاک را برگزیدی نهال حکیمان رومی شدند انجمن یکی گفت کای پیل رویینه تن ز پایت که افگند و جانت که خست کجا آن همه حزم و رای و نشست دگر گفت چندین نهفتی تو زر کنون زر دارد تنت را به بر دگر گفت کز دست تو کس نرست چرا سودی ای شاه با مرگ دست دگر گفت کسودی از درد و رنج هم از جستن پادشاهی و گنج دگر گفت چون پیش داور شوی همان بر که کشتی همان بدروی دگر گفت بی دستگاه آن بود که ریزندهٔ خون شاهان بود دگر گفت ما چون تو باشیم زود که بودی تو چون گوهر نابسود دگر گفت چون بیندت اوستاد بیاموزد آن چیز کت نیست یاد دگر گفت کز مرگ چون تو نرست به بیشی سزد گر نیازیم دست دگر گفت کای برتر از ماه و مهر چه پوشی همی ز انجمن خوب چهر دگر گفت مرد فراوان هنر بکوشد که چهره بپوشد به زر کنون ای هنرمند مرد دلیر ترا زر زرد آوریدست زیر دگرگفت دیبا بپوشیده ای نپوشیده را نیز رخ دیده ای کنون سر ز دیبا برآور که تاج همی جویدت یاره و تخت عاج