شاهنامه — بخش 630 از 993

چو خورشید شد زرد لشکر براند کسی را که نابردنی بد بماند چو شب نیم بگذشت و تاریک شد جهاندار با کرد نزدیک شد همه دشت زیشان پر از خفته دید یکایک دل لشکر آشفته دید چو آمد سپهبد به بالین کرد عنان بارهٔ تیزتگ را سپرد برآهخت شمشیر و اندرنهاد گیا را ز خون بر سر افسر نهاد همه دشت زیشان سر و دست شد ز انبوه کشته زمین گست شد بی اندازه زیشان گرفتار شد سترگی و نابخردی خوار شد همه بومهاشان به تاراج داد سپه را همه بدره و تاج داد چنان شد که دینار بر سر به تشت اگر پیر مردی ببردی به دشت به دینار او کس نکردی نگاه ز نیک اختر و بخت وز داد شاه ز مردی نکردی بدان جنگ فخر گرازان بیامد به شهر صطخر بفرمود کاسپان به نیرو کنید سلیح سواران بی آهو کنید چو آسوده گردید یکسر به بزم که زود آید اندیشهٔ روز رزم دلیران به خوردن نهادند سر چو آسوده شد کردگاه و کمر پراندیشهٔ رزم شد اردشیر چو این داستان بشنوی یادگیر ببین این شگفتی که دهقان چه گفت بدانگه که بگشاد راز از نهفت به شهر کجاران به دریای پارس چه گوید ز بالا و پهنای پارس یکی شهر بد تنگ و مردم بسی ز کوشش بدی خوردن هر کسی بدان شهر دختر فراوان بدی که بی کام جویندهٔ نان بدی به یک روی نزدیک او بود کوه شدندی همه دختران همگروه ازان هر یکی پنبه بردی به سنگ یکی دوکدانی ز چوب خدنگ به دروازه دختر شدی همگروه خرامان ازین شهر تا پیش کوه برآمیختندی خورشها بهم نبودی به خورد اندرون بیش و کم نرفتی سخن گفتن از خواب و خورد ازان پنبه شان بود ننگ و نبرد شدندی شبانگه سوی خانه باز شده پنبه شان ریسمان طراز بدان شهر بی چیز و خرم نهاد یکی مرد بد نام او هفتواد برین گونه بر نام او از چه رفت ازیراک او را پسر بود هفت گرامی یکی دخترش بود و بس که نشمردی او دختران را به کس چنان بد که روزی همه همگروه نشستند با دوک در پیش کوه برآمیختند آن کجا داشتند به گاه خورش دوک بگذاشتند چنان بد که این دختر نیک بخت یکی سیب افگنده باد از درخت به ره بر بدید و سبک برگرفت ز من بشنو این داستان شگفت چو آن خوب رخ میوه اندرگزید یکی در میان کرم آگنده دید به انگشت زان سیب برداشتش بدان دوکدان نرم بگذاشتش چو برداشت زان دوکدان پنبه گفت به نام خداوند بی یار و جفت من امروز بر اختر کرم سیب به رشتن نمایم شما را نهیب همه دختران شاد و خندان شدند گشاده رخ و سیم دندان شدند دو چندان که رشتی به روزی برشت شمارش همی بر زمین برنوشت وزانجا بیامد به کردار دود به مادر نمود آن کجا رشته بود برو آفرین کرد مادر به مهر که برخوردی از مادر ای خوب چهر به شبگیر چون ریسمان برشمرد دو چندانک هر بار بردی ببرد چو آمد بدان چاره جوی انجمن به رشتن نهاده دل و گوش و تن چنین گفت با نامور دختران که ای ماه رویان و نیک اختران من از اختر کرم چندان طراز بریسم که نیزم نیاید نیاز به رشت آنکجا برده بد پیش ازین به کار آمدی گر بدی بیش ازین سوی خانه برد آن طرازی که رشت دل مام او شد چو خرم بهشت همی لختکی سیب هر بامداد پری روی دختر بران کرم داد ازان پنبه هرچند کردی فزون برشتی همی دختر پرفسون چنان بد که یک روز مام و پدر بگفتند با دختر پرهنر که چندین بریسی مگر با پری گرفتستی ای پاک تن خواهری