شاهنامه — بخش 653 از 993

کمان دار دل را زبانت چو تیر تو این گفته های من آسان مگیر گشاد پرت باشد و دست راست نشانه بنه زان نشان کت هواست زبان و خرد با دلت راست کن همی ران ازان سان که خواهی سخن هرانکس که اندر سرش مغز بود همه رای و گفتار او نغز بود هرانگه که باشی تو با رای زن سخنها بیارای بی انجمن گرت رای با آزمایش بود همه روزت اندر فزایش بود شود جانت از دشمن آژیرتر دل و مغز و رایت جهانگیرتر کسی را کجا پیش رو شد هوا چنان دان که رایش نگیرد نوا اگر دوست یابد ترا تازه روی بیفزاید این نام را رنگ و بوی تو با دشمنت رو پر آژنگ دار بداندیش را چهره بی رنگ دار به ارزانیان بخش هرچت هواست که گنج تو ارزانیان را سزاست بکش جان و دل تا توانی ز رشک که رشک آورد گرم و خونین سرشک هرانگه که رشک آورد پادشا نکوهش کند مردم پارسا چو اندرز بنوشت فرخ دبیر بیاورد و بنهاد پیش وزیر جهاندار برزد یکی باد سرد پس آن لعل رخسارگان کرد زرد چو رنگین رخ تاجور تیره شد ازان درد بهرام دل خیره شد چهل روز بد سوکوار و نژند پر از گرد و بیکار تخت بلند چنین بود تا بود گردان سپهر گهی پر ز درد و گهی پر ز مهر تو گر باهشی مشمر او را به دوست کجا دست یابد بدردت پوست شب اورمزد آمد و ماه دی ز گفتن بیاسای و بردار می کنون کار دیهیم بهرام ساز که در پادشاهی نماند دراز چو بهرام بنشست بر تخت زر دل و مغز جوشان ز مرگ پدر همه نامداران ایرانیان برفتند پیشش کمر بر میان برو خواندند آفرین خدای که تا جای باشد تو مانی به جای که تاج کیی تارکت را سزاست پدر بر پدر پادشاهی تراست رخ بدسگالان تو زرد باد وزان رفته جان تو بی درد باد چنین داد پاسخ که ای مهتران سواران جنگی و کنداوران ز دهقان وز مرد خسروپرست به گیتی سوی بد میازید دست بدانید کاین چرخ ناپایدار نه پرورده داند نه پروردگار سراسر ببندید دست از هوا هوا را مدارید فرمانروا کسی کو بپرهیزد از بدکنش نیالاید اندر بدیها تنش بدین سوی همواره خرم بود گه رفتن آیدش بی غم بود پناهی بود گنج را پادشا نوازندهٔ مردم پارسا تن شاه دین را پناهی بود که دین بر سر او کلاهی بود خنک آنک در خشم هشیارتر همان بر زمین او بی آزارتر گه دست تنگی دلی شاد و راد جهان بی تن مرد دانا مباد چو بر دشمنی بر توانا بود به پی نسپرد ویژه دانا بود ستیزه نه نیک آید از نامجوی بپرهیز و گرد ستیزه مپوی سپاهی و دهقان و بیکار شاه چنان دان که هر سه ندارند راه به خواب اندرست آنک بیکار بود پشیمان شود پس چو بیدار بود ز گفتار نیکو و کردار زشت ستایش نیابی نه خرم بهشت همه نام جویید و نیکی کنید دل نیک پی مردمان مشکنید مرا گنج و دینار بسیار هست بزرگی و شاهی و نیروی دست خورید آنک دارید و آن را که نیست بداند که با گنج ما او یکیست سر بدرهٔ ما گشادست باز نباید نشستن کس اندر نیاز برو نیز بگذشت سال دراز سر تاجور اندر آمد به گاز یکی پور بودش دلارام بود ورا نام بهرام بهرام بود بیاورد و بنشاندش زیر تخت بدو گفت کای سبز شاخ درخت نبودم فراوان من از تخت شاد همه روزگار تو فرخنده باد سراینده باش و فزاینده باش شب و روز بارامش و خنده باش