شاهنامه — بخش 654 از 993

چنان رو که پرسند روز شمار نپیچی سر از شرم پروردگار به داد و دهش گیتی آباد دار دل زیردستان خود شاد دار که برکس نماند جهان جاودان نه بر تاجدار و نه بر موبدان تو از چرخ گردان مدان این ستم چو از باد چندی گذاری به دم به سه سال و سه ماه و بر سر سه روز تهی ماند زو تخت گیتی فروز چو بهرام گیتی به بهرام داد پسر مر ورا دخمه آرام داد چنین بود تا بود چرخ بلند به انده چه داری دلت را نژند چه گویی چه جویی چه شاید بدن برین داستانی نشاید زدن روانت گر از آز فرتوت نیست نشست تو جز تنگ تابوت نیست اگر مرگ دارد چنین طبع گرگ پر از می یکی جام خواهم بزرگ چو بهرام در سوک بهرامشاه چهل روز ننهاد بر سر کلاه برفتند گردان بسیار هوش پر از درد با ناله و با خروش نشستند با او به سوک و به درد دو رخ زرد و لبها شده لاژورد وزان پس بشد موبد پاک رای که گیرد مگر شاه بر گاه جای به یک هفته با او بکوشید سخت همی بود تا بر نشست او به تخت چو بنشست بهرام بر تخت داد برسم کیان تاج بر سر نهاد نخست آفرین کرد بر کردگار فروزندهٔ گردش روزگار فزایندهٔ دانش و راستی گزایندهٔ کژی و کاستی خداوند کیوان و گردان سپهر ز بنده نخواهد به جز داد و مهر ازان پس چنین گفت کای بخردان جهاندیده و پاک دل موبدان شما هرک دارید دانش بزرگ مباشید با شهریاران سترگ به فرهنگ یازد کسی کش خرد بود روشن و مردمی پرورد سر مردمی بردباری بود چو تندی کند تن به خواری بود هرانکس که گشت ایمن او شاد شد غم و رنج با ایمنی باد شد توانگر تر آن کو دلی راد داشت درم گرد کردن به دل باد داشت اگر نیستت چیز لختی بورز که بی چیز کس را ندارند ارز مروت نیابد کرا چیز نیست همان جاه نزد کسش نیز نیست چو خشنود باشی تن آسان شوی وگر آز ورزی هراسان شوی نه کوشیدنی کان برآرد به رنج روان را به پیچاند از آز گنج ز کار زمانه میانه گزین چو خواهی که یابی بداد آفرین چو خشنود داری جهان را به داد توانگر بمانی و از داد شاد همه ایمنی باید و راستی نباید به داد اندرون کاستی چو شادی بکاهی بکاهد روان خرد گردد اندر میان ناتوان چو شد پادشاهیش بر سال بیست یکی کم برو زندگانی گریست شد آن تاجور شاه با خاک جفت ز خرم جهان دخمه بودش نهفت جهان را چنین است آیین و ساز ندارد به مرگ از کسی چنگ باز پسر بود او را یکی شادکام که بهرام بهرامیان داشت نام بیامد نشست از بر تخت شاد کلاه کیانی به سر بر نهاد کنون کار بهرام بهرامیان بگویم تو بشنو به جان و روان چو بنشست بهرام بهرامیان ببست از پی داد و بخشش میان به تاجش زبرجد برافشاندند همی نام کرمان شهش خواندند چنین گفت کز دادگر یک خدای خرد بادمان بهره و داد و رای سرای سپنجی نماند به کس ترا نیکوی باد فریادرس به نیکی گراییم و فرمان کنیم به داد و دهش دل گروگان کنیم که خوبی و زشتی ز ما یادگار بماند تو جز تخم نیکی مکار چو شد پادشاهیش بر چار ماه برو زار بگریست تخت و کلاه زمانه برین سان همی بگذرد پیش مردم آزور بشمرد می لعل پیش آور ای روزبه چو شد سال گوینده بر شست و سه چو بهرام دانست کامدش مرگ نهنگی کجا بشکرد پیل و کرگ جهان را به فرزند بسپرد و گفت که با مهتران آفرین باد جفت