شاهنامه — بخش 695 از 993

بت آرا ببیند چو ایشان به چین گسسته شود بر بتان آفرین برین گونه تا شید بر پشت راغ برآمد جهان شد چو روشن چراغ همی رفت هرگونه ای داستان چه از بدنژاد و چه از راستان چو شب روز شد مهتر آمد به ده بدین پیر گفتا که ای روزبه به بالینت آمد شب تیره بخت به بار آمد آن سبز شاخ درخت شب تیره گون دوش بهرامشاه همی آمد از دشت نخچیرگاه نگه کرد این جشن و آتش بدید عنان را بپیچید و زین سو کشید کنون دختران تو جفت وی اند به آرام اندر نهفت وی اند بدان روی و آن موی و آن راستی همی شاه را دختر آراستی شهنشاه بهرام داماد تست به هر کشوری زین سپس یاد تست ترا داد این کشور و مرز پاک مخور غم که رستی ز اندوه و باک بفرمای فرمان که پیمان تراست همه بندگانیم و فرمان تراست کنون ما همه کهتران توایم چه کهتر همه چاکران توایم بدو آسیابان و زن خیره ماند همی هر یکی نام یزدان بخواند چنین گفت مهتر که آن روی و موی ز چرخ چهارم خور آورد شوی دگر هفته آمد به نخچیرگاه خود و موبدان و ردان سپاه بیامد یکی سرد مهترپرست چو باد دمان با گرازی به دست بپرسید مهتر که بهرامشاه کجا باشد اندر میان سپاه بدو گفت هرکس که تو شاه را چه جویی نگویی به ما راه را چنین داد پاسخ که تا روی شاه نبینم نگویم سخن با سپاه بدو گفت موبد چه باید بگوی تو شاه جهان را ندانی به روی بر شاه بردند جوینده را چنان دانشی مرد گوینده را بیامد چو بهرام را دید گفت که با تو سخن دارم اندر نهفت عنان را بپیچید بهرام گور ز دیدار لشکر برون راند دور بدو گفت مرد این جهاندیده شاه به گفتار من کرد باید نگاه بدین مرز دهقانم و کدخدای خدای بر و بوم و ورز و سرای همی آب بردم بدین مرز خویش که در کار پیدا کنم ارز خویش چو بسیار گشت آب گستاخ شد میان یکی مرز سوراخ شد شگفتی خروشی به گوش آمدم کزان بیم جای خروش آمدم همی اندران جای آواز سنج خروشش همی ره نماید به گنج چو بشنید بهرام آنجا کشید همه دشت پر سبزه و آب دید بفرمود تا کارگر با گراز بیارند چندی ز راه دراز فرود آمد از باره شاه بلند شراعی زدند از برکشتمند شب آمد گوان شمعی افروختند به هر جای آتش همی سوختند ز دریا چو خورشید برزد درفش چو مصقول کرد این سرای بنفش ز هر سو برفتند کاریگران شدند انجمن چون سپاهی گران زمین را به کندن گرفتند پاک شد آن جای هامون سراسر مغاک ز کندن چو گشتند مردم ستوه پدید آمد از خاک چیزی چو کوه یکی خانه ای کرده از پخته خشت به ساروج کرده بسان بهشت کننده تبر زد همی از برش پدید آمد از دور جای درش چو موبد بدید اندر آمد به در ابا او یکی ایرمانی دگر یکی خانه دیدند پهن و دراز برآورده بالای او چند باز ز زر کرده بر پای دو گاومیش یکی آخری کرده زرینش پیش زبرجد به آخر درون ریخته به یاقوت سرخ اندر آمیخته چو دو گاو گردون میانش تهی شکمشان پر از نار و سیب و بهی میان بهی در خوشاب بود که هر دانه ای قطرهٔ آب بود همان گاو را چشم یاقوت بود ز پیری سر گاو فرتوت بود همه گرد بر گرد او شیر و گور یکی دیده یاقوت و دیگر بلور تذروان زرین و طاوس زر همه سینه و چشمهاشان گهر چو دستور دید آن بر شاه شد به رای بلند افسر ماه شد