شاهنامه — بخش 705 از 993

چه نامی بدو گفت فرشیدورد نه بوم و نه پوشش نه خواب و نه خورد بدو گفت بهرام با کام خویش چرا نان نجویی بدین نام خویش کدیور بدو گفت کز کردگار سرآید مگر بر من این روزگار نیایش کنم پیش یزدان خویش ببینم مگر بی تو ویران خویش چرا آمدی در سرای تهی که هرگز نبینی مهی و بهی بگفت این و بگریست چندان به زار که بگریخت ز آواز او شهریار بخندید زان پیر و آمد به راه دمادم بیامد پس او سپاه چو بیرون شد از نامور شارستان به پیش اندر آمد یکی خارستان تبر داشت مردی همی کند خار ز لشکر بشد پیش او شهریار بدو گفت مهتر بدین شارستان کرا دانی ای دشمن خارستان چنین داد پاسخ که فرشیدورد بماند همه ساله بی خواب و خورد مگر گوسفندش بود صدهزار همان اسپ و استر بود زین شمار زمین پر ز آگنده دینار اوست که مه مغز بادش بتن بر مه پوست شکم گرسنه مانده تن برهنه نه فرزند و خویش نه بار و بنه اگر کشتمندش فروشد به زر یکی خانه بومش کند پر گهر شبانش همی گوشت جوشد به شیر خود او نان ارزن خورد با پنیر دو جامه ندیدست هرگز به هم ازویست هم بر تن او ستم چنین گفت با خارزن شهریار که گر گوسفندش ندانی شمار بدانی همانا کجا دارد اوی شمارش بتو گفت کی یارد اوی چنین گفت کای رزم دیده سوار ازان خواسته کس نداند شمار بدان خارزن داد دینار چند بدو گفت کاکنون شدی ارجمند بفرمود تا از میان سپاه بیاید یکی مرد دانا به راه کجا نام آن مرد بهرام بود سواری دلیر و دلارام بود فرستاد با نامور سی سوار گزین کرده شایسته مردان کار دبیری گزین کرد پرهیزگار بدان سان که دانست کردن شمار بدان خارزن گفت ز ایدر برو همی خارکندی کنون زر درو ازان خواسته ده یکی مر تراست بدین مردمان راه بنمای راست دل افرزو بد نام آن خارزن گرازنده مردی به نیروی تن گرانمایه اسپی بدو داد و گفت که با باد باید که گردی تو جفت دل افروز بد گیتی افروز شد چو آمد به درگاه پیروز شد بیاورد لشکر به کوه و به دشت همی گوسفند از عدد برگذشت شتر بود بر کوه ده کاروان به هر کاروان بر یکی ساروان ز گاوان ورز و ز گاوان شیر ز پشم و ز روغن ز کشت و پنیر همه دشت و کوه و بیابان کنام کس او را به گیتی ندانست نام بیابان سراسر همه کنده سم همان روغن گاو در سم به خم ز شیراز وز ترف سیصدهراز شتروار بد بر لب جویبار یکی نامه بنوشت بهرام هور به نزد شهنشاه بهرام گور نخست آفرین کرد بر کردگار که اویست پیروز و پروردگار دگر آفرین بر شهنشاه کرد که کیش بدی (را) نگونسار کرد چنین گفت کای شهریار جهان ز تو شاد یکسر کهان و مهان کز اندازه دادت همی بگذرد ازین خامشی گنج کیفر برد همه کار گیتی به اندازه به دل شاه ز اندیشه ها تازه به یکی گم شده نام فرشیدورد نه در بزمگاه و نه اندر نبرد ندانست کس نام او در جهان میان کهان و میان مهان نه خسروپرست و نه یزدان شناس ندانست کردن به چیزی سپاس چنین خواسته گسترد در جهان تهی دست و پر غم نشسته نهان به بیداد ماند همی داد شاه منه پند گفتار من بر گناه پی افگن یکی گنج زین خواسته سیوم سال را گردد آراسته دبیران داننده را خواندم برین کوه آباد بنشاندم شمارش پدیدار نامد هنوز نویسنده را پشت برگشت کوز