شاهنامه — بخش 714 از 993

یکی شاه گیلان یکی شاه ری که بودند در رای هشیار پی دگر داد برزین رزم آزمای کجا زاولستان بدو بد به پای بیاورد چون قارن برزمهر دگر دادبرزین آژنگ چهر گزین کرد ز ایرانیان سی هزار خردمند و شایستهٔ کارزار برادرش را داد تخت و کلاه که تا گنج و لشکر بدارد نگاه خردمند نرسی آزاد چهر همش فر و دین بود هم داد و مهر وزان جایگه لشکر اندر کشید سوی آذرآبادگان پرکشید چو از پارس لشکر فراوان ببرد چنین بود رای بزرگان و خرد که از جنگ بگریخت بهرامشاه وزان سوی آذر کشیدست راه چو بهرام رخ سوی دریا نهاد رسولی ز قیصر بیامد چو باد به کاخیش نرسی فرود آورید گرانمایه جایی چنانچون سزید نشستند با رای زن بخردان به نزدیک نرسی همه موبدان سراسر سخنشان بد از شهریار که داد او به باد آن همه روزگار سوی موبدان موبد آمد سپاه به آگاه بودن ز بهرامشاه که بر ما همی رنج بپراگند چرا هم ز لشکر نه گنج آگند به هرجای زر برفشاند همی هم ارج جوانی نداند همی پراگنده شد شهری و لشکری همی جست هرکس ره مهتری کنون زو نداریم ما آگهی بما بازگردد بدی ار بهی ازان پس چو گفتارها شد کهن برین بر نهادند یکسر سخن کز ایران یکی مرد با آفرین فرستند نزدیک خاقان چین که بنشین ازین غارت و تاختن ز هرگونه باید برانداختن مگر بوم ایران بماند به جای چو از خانه آواره شد کدخدای چنین گفت نرسی که این روی نیست مر این آب را در جهان جوی نیست سلیحست و گنجست و مردان مرد کز آتش به خنجر برآرند گرد چو نومیدی آمد ز بهرامشاه کجا رفت با خوارمایه سپاه گر اندیشهٔ بد کنی بد رسد چه باید به شاهان چنین گشت بد شنیدند ایرانیان این سخن یکی پاسخ کژ فگندند بن که بهارم ز ایدر سپاهی ببرد که ما را به غم دل بباید سپرد چو خاقان بیاید به ایران به جنگ نماند برین بوم ما بوی و رنگ سپاهی و نرسی نماند به جای بکوبند بر خیره ما را به پای یکی چاره سازیم تا جای ما بماند ز تن نگسلد پای ما یکی موبدی بود نامش همای هنرمند و بادانش و پاک رای ورا برگزیدند ایرانیان که آن چاره را تنگ بندد میان نوشتند پس نامه ای بنده وار از ایران به نزدیک آن شهریار سرنامه گفتند ما بنده ایم به فرمان و رایت سرافگنده ایم ز چیزی که باشد به ایران زمین فرستیم نزدیک خاقان چین همان نیز با هدیه و باژ و ساو که با جنگ ترکان نداریم تاو بیامد ز ایران خجسته همای خود و نامداران پاکیزه رای پیام بزرگان به خاقان بداد دل شاه ترکان بدان گشت شاد وزان جستن تیز بهرامشاه گریزان بشد تازیان با سپاه به پیش گرانمایه خاقان بگفت دل و جان خاقان چو گل برشکفت به ترکان چنین گفت خاقان چین که ما برنهادیم بر چرخ زین که آورد بی جنگ ایران به چنگ؟ مگر ما به رای و به هوش و درنگ؟ فرستاده را چیز بسیار داد درم داد چینی و دینار داد یکی پاسخ نامه بنوشت و گفت که با جان پاکان خرد باد جفت بدان بازگشتیم همداستان که گفت این فرستادهٔ راستان چو من با سپاه اندرآیم به مرو کنم روی کشور چو پر تذرو به رای و به داد و به رنگ و به بوی ابا آب شیر اندر آرم به جوی بباشیم تا باژ ایران رسد همان هدیه و ساو شیران رسد به مرو آیم و زاستر نگذرم نخواهم که رنج آید از لشکرم