شاهنامه — بخش 749 از 993

چنین گفت کای نامور شهریار کسی را که بندی ببند استوار خورش بازگیرند زو تا بمرد به بیچارگی جان و تن را سپرد مکافات آنکس که نان داشت او مرین بسته را خوار بگذاشت او چه باشد بگوید مرا پادشا که این مرد دانا بد و پارسا چنین داد پاسخ که میکن بنش که خونیست ناکرده بر گردنش چو بشنید مزدک زمین بوس داد خرامان بیامد ز پیش قباد بدرگاه او شد به انبوه گفت که جایی که گندم بود در نهفت دهدی آن بتاراج در کوی و شهر بدان تا یکایک بیابید بهر دویدند هرکس که بد گرسنه به تاراج گندم شدند از بنه چه انبار شهری چه آن قباد ز یک دانه گندم نبودند شاد چو دیدند رفتند کارآگهان به نزدیک بیدار شاه جهان که تاراج کردند انبار شاه به مزدک همی بازگردد گناه قباد آن سخن گوی را پیش خواند ز تاراج انبار چندی براند چنین داد پاسخ کانوشه بدی خرد را به گفتار توشه بدی سخن هرچ بشنیدم از شهریار بگفتم به بازاریان خوارخوار به شاه جهان گفتم از مار و زهر ازان کس که تریاک دارد به شهر بدین بنده پاسخ چنین داد شاه که تریاک دارست مرد گناه اگر خون این مرد تریاک دار بریزد کسی نیست با او شمار چو شد گرسنه نان بود پای زهر به سیری نخواهد ز تریاک بهر اگر دادگر باشی ای شهریار به انبار گندم نیاید به کار شکم گرسنه چند مردم بمرد که انبار را سود جانش نبرد ز گفتار او تنگ دل شد قباد بشد تیز مغزش ز گفتار داد وزان پس بپرسید و پاسخ شنید دل و جان او پر ز گفتار دید ز چیزی که گفتند پیغمبران همان دادگر موبدان و ردان به گفتار مزدک همه کژ گشت سخنهاش ز اندازه اندر گذشت برو انجمن شد فروان سپاه بسی کس به آبی راهی آمد ز راه همی گفت هر کو توانگر بود تهیدست با او برابر بود نباید که باشد کسی برفزود توانگر بود تار و درویش پود جهان راست باید که باشد به چیز فزونی توانگر چرا جست نیز زن و خانه و چیز بخشیدنیست تهی دست کس با توانگر یکیست من این را کنم راست با دین پاک شود ویژه پیدا بلند از مغاک هران کس که او جز برین دین بود ز یزدان وز منش نفرین بود ببد هرک درویش با او یکی اگر مرد بودند اگر کودکی ازین بستدی چیز و دادی بدان فرو مانده بد زان سخن بخردان چو بشنید در دین او شد قباد ز گیتی به گفتار او بود شاد ورا شاه بنشاند بر دست راست ندانست لشکر که موبد کجاست بر او شد آنکس که درویش بود وگر نانش از کوشش خویش بود به گرد جهان تازه شد دین او نیارست جستن کسی کین او توانگر همی سر ز تنگی نگاشت سپردی بدرویش چیزی که داشت چنان بد که یک روز مزدک پگاه ز خانه بیامد به نزدیک شاه چنین گفت کز دین پرستان ما همان پاکدل زیردستان ما فراوان ز گیتی سران بردرند فرود آوری گر ز در بگذرند ز مزدک شنید این سخنها قباد بسالار فرمود تا بار داد چنین گفت مزدک به پرمایه شاه که این جای تنگست و چندان سپاه همان نگنجند در پیش شاه به هامون خرامد کندشان نگاه بفرمود تا تخت بیرون برند ز ایوان شاهی به هامون برند به دشت آمد از مزدکی صدهزار برفتند شادان بر شهریار چنین گفت مزدک به شاه زمین که ای برتر از دانش به آفرین چنان دان که کسری نه بر دین ماست ز دین سر کشیدن وراکی سزاست یکی خط دستش بباید ستد که سر بازگرداند از راه بد