شاهنامه — بخش 760 از 993

ز دریا سپه بود تا تیغ کوه هوا پر درفش و زمین پر گروه پراگنده بر گرد گیلان سپاه بشد روشنایی ز خورشید و ماه چنین گفت کایدر ز خرد و بزرگ نیاید که ماند یکی میش و گرگ چنان شد ز کشته همه کوه و دشت که خون در همه روی کشور بگشت ز بس کشتن و غارت و سوختن خروش آمد و نالهٔ مرد و زن ز کشته به هر سو یکی توده بود گیاها به مغز سر آلوده بود ز گیلان هر آنکس که جنگی بدند هشیوار و بارای و سنگی بدند ببستند یک سر همه دست خویش زنان از پس و کودک خرد پیش خروشان بر شهریار آمدند دریده بر و خاکسار آمدند شدند اندران بارگاه انجمن همه دستها بسته و خسته تن که ما بازگشتیم زین بدکنش مگر شاه گردد ز ما خوش منش اگر شاه را دل ز گیلان بخست ببریم سرها ز تنها بدست دل شاه خشنود گردد مگر چو بیند بریده یکی توده سر چو چندان خروش آمد از بارگاه وزان گونه آوار بشنید شاه برایشان ببخشود شاه جهان گذشته شد اندر دل او نهان نوا خواست از گیل و دیلم دوصد کزان پس نگیرد یکی راه بد یکی پهلوان نزد ایشان بماند چو بایسته شد کار لشکر براند ز گیلان به راه مداین کشید شمار و کران سپه را ندید به ره بر یکی لشکر بی کران پدید آمد از دور نیزه وران سواری بیامد به کردار گرد که در لشکر گشن بد پای مرد پیاده شد از اسب و بگشاد لب چنین گفت کاین منذرست از عرب بیامد که بیند مگر شاه را ببوسد همی خاک درگاه را شهنشاه گفتا گر آید رواست چنان دان که این خانهٔ ما وراست فرستاده آمد زمین بوس داد برفت و شنیده همه کرد یاد چو بشنید منذر که خسرو چه گفت برخساره خاک زمین را برفت همانگه بیامد به نزدیک شاه همه مهتران برگشادند راه بپرسید زو شاه و شادی نمود ز دیدار او روشنایی فزود جهاندیده منذر زبان برگشاد ز روم وز قیصر همی کرد یاد بدو گفت اگر شاه ایران تویی نگهدار پشت دلیران تویی چرا رومیان شهریاری کنند به دشت سواران سواری کنند اگر شاه برتخت قیصر بود سزد کو سرافراز و مهتر بود چه دستور باشد گرانمایه شاه نبیند ز ما نیز فریادخواه سواران دشتی چو رومی سوار بیابند جوشن نیاید به کار ز گفتار منذر برآشفت شاه که قیصر همی برفرازد کلاه ز لشکر زبان آوری برگزید که گفتار ایشان بداند شنید بدو گفت ز ایدر برو تا بروم میاسای هیچ اندر آباد بوم به قیصر بگو گر نداری خرد ز رای تو مغز تو کیفر برد اگر شیر جنگی بتازد بگور کنامش کند گور و هم آب شور ز منذر تو گر دادیابی بسست که او را نشست از بر هر کسست چپ خویش پیدا کن از دست راست چو پیدا کنی مرز جویی رواست چو بخشندهٔ بوم و کشور منم به گیتی سرافراز و مهتر منم همه آن کنم کار کز من سزد نمانم که بادی بدو بروزد تو با تازیان دست یازی بکین یکی در نهان خویشتن را ببین و دیگر که آن پادشاهی مراست در گاو تا پشت ماهی مراست اگر من سپاهی فرستم بروم تو را تیغ پولاد گردد چو موم فرستاده از نزد نوشین روان بیامد به کردار باد دمان بر قیصر آمد پیامش بداد بپیچید بی مایه قیصر ز داد نداد ایچ پاسخ ورا جز فریب همی دور دید از بلندی نشیب چنین گفت کز منذر کم خرد سخن باور آن کن که اندر خورد اگر خیره منذر بنالد همی برین گونه رنجش ببالد همی