شاهنامه — بخش 763 از 993

به یزدان که او داد دیهیم و زور خداوند کیوان و بهرام و هور که در پی میانش ببرم به تیغ وگر داستان را برآید به میغ به پیش سپه در طلایه منم جهانجوی و در قلب مایه منم نگهبان پیل و سپاه و بنه گهی بر میان گاه برمیمنه به خشکی روم گر بدریای آب نجویم برزم اندر آرام و خواب منادیگری نام او رشنواد گرفت آن سخنهای کسری به یاد بیامد دوان گرد لشکر بگشت به هر خیمه و خرگهی برگذشت خروشید کای بی کرانه سپاه چنینست فرمان بیدار شاه که گر جز به داد و به مهر و خرد کسی سوی خاک سیه بنگرد بران تیره خاکش بریزند خون چو آید ز فرمان یزدان برون به بانگ منادی نشد شاه رام به روز سپید و شب تیره فام همی گرد لشکر بگشتی به راه همی داشتی نیک و بد را نگاه ز کار جهان آگهی داشتی بد و نیک را خوار نگذاشتی ز لشکر کسی کو به مردی به راه ورا دخمه کردی بران جایگاه اگر بازماندی ازو سیم و زر کلاه و کمان و کمند و کمر بد و نیک با مرده بودی به خاک نبودی به از مردم اندر مغاک جهانی بدو مانده اندر شگفت که نوشین روان آن بزرگی گرفت به هر جایگاهی که جنگ آمدی ورارای و هوش و درنگ آمدی فرستاده ای خواستی راستگوی که رفتی بر دشمن چاره جوی اگر یافتندی سوی داد راه نکردی ستم خود خردمند شاه اگر جنگ جستی به جنگ آمدی به خشم دلاور نهنگ آمدی به تاراج دادی همه بوم و رست جهان را به داد و به شمشیر جست به کردار خورشید بد رای شاه که بر تر و خشکی بتابد به راه ندارد ز کس روشنایی دریغ چو بگذارد از چرخ گردنده میغ همش خاک و هم ریگ و هم رنگ و بوی همش در خوشاب و هم آب جوی فروغ و بلندی نبودش ز کس دلفروز و بخشنده او بود و بس شهنشاه را مایه این بود و فر جهان را همی داشت در زیر پر ورا جنگ و بخشش چو بازی بدی ازیران چنان بی نیازی بدی اگر شیر و پیل آمدندیش پیش نه برداشتی جنگ یک روز بیش سپاهی که با خود و خفتان جنگ به پیش سپاه آمدی به یدرنگ اگر کشته بودی و گر بسته زار بزاندان پیروزگر شهریار چنین تا بیامد بران شارستان که شوراب بد نام آن کارستان برآورده ای دید سر بر هوا پر از مردم و ساز جنگ و نوا ز خارا پی افگنده در قعر آب کشیده سر باره اندر سحاب بگرد حصار اندر آمد سپاه ندیدند جایی به درگاه راه برو ساخت از چار سو منجنیق به پای آمد آن بارهٔ جاثلیق برآمد ز هر سوی دز رستخیز ندیدند جایی گذار و گریز چو خورشید تابان ز گنبد بگشت شد آن بارهٔ دز به کردار دشت خروش سواران و گرد سپاه ابا دود و آتش برآمد به ماه همه حصن بی تن سر و پای بود تن بی سرانشان دگر جای بود غو زینهاری و جوش زنان برآمد چو زخم تبیره زنان از ایشان هر آنکس که پرمایه بود به گنج و به مردی گرانپایه بود ببستند بر پیل و کردند بار خروش آمد و نالهٔ زینهار نبخشود بر کس به هنگام رزم نه بر گنج دینار برگاه بزم وزان جایگاه لشکر اندر کشید بره بر دزی دیگر آمد پدید که در بند او گنج قیصر بدی نگهدار آن دز توانگر بدی که آرایش روم بد نام اوی ز کسری برآمد به فرجام اوی بدان دز نگه کرد بیدار شاه هنوز اندرو نارسیده سپاه بفرمود تا تیرباران کنند هوا چون تگرگ بهاران کنند یکی تاجور خود به لشکر نماند بران بوم و بر خار و خاور بماند