شاهنامه — بخش 778 از 993

همه کار دشوارش آسان شود ورا دشمن ودوست یکسان شود دگر گفت کان کو ز راه گزند بگردد بزرگست و هم ارجمند چنین داد پاسخ که کردار بد بسان درختیست با بار بد اگر نرم گوید زبان کسی درشتی به گوشش نیاید بسی بدان کز زبانست گوشش به رنج چو رنجش نجویی سخن را بسنج همان کم سخن مرد خسروپرست جز از پیش گاهش نشاید نشست دگر از بدیهای نا آمده گریزد چو از دام مرغ و دده سه دیگر که بر بد توانا بود بپرهیزد ار ویژه دانا بود نیازد به کاری که ناکردنیست نیازارد آن را که نازردنیست نماند که نیکی برو بگذرد پی روز نا آمده نشمرد بدشمن ز نخچیر آژیرتر برو دوست همواره چون تیر و پر ز شادی که فرجام او غم بود خردمند را ارز وی کم بود تن آسانی و کاهلی دور کن بکوش وز رنج تنت سور کن که ایدر تو را سود بی رنج نیست چنان هم که بی پاسبان گنج نیست ازین باره گفتار بسیار گشت دل مردم خفته بیدار گشت جهان زنده باد به نوشین روان همیشه جهاندار و دولت جوان برو خواندند آفرین موبدان کنارنگ و بیداردل بخردان ستودند شاه جهان را بسی برفتند با خرمی هرکسی دوهفته برین نیز بگذشت شاه بپردخت روزی ز کاری سپاه بفرمود تا موبدان و ردان به ایوان خرامند با بخردان بپرسید شاه ازبن و از نژاد ز تیزی و آرام و فرهنگ و داد ز شاهی وز داد کنداوران ز آغاز وفرجام نیک اختران سخن کرد زین موبدان خواستار به پرسش گرفت آنچ آید به کار به بوزرجمهر آن زمان شاه گفت که رخشنده گوهر برآر از نهفت یکی آفرین کرد بوزرجمهر که ای شاه روشن دل و خوب چهر چنان دان که اندر جهان نیز شاه یکی چون تو ننهاد برسرکلاه به داد و به دانش به تاج و به تخت به فر و به چهر و برای و به بخت چوپرهیزکاری کند شهریار چه نیکوست پرهیز با تاجدار ز یزدان بترسد گه داوری نگردد به میل و بکنداوری خرد راکند پادشا بر هوا بدانگه که خشم آورد پادشا نباید که اندیشهٔ شهریار بود جز پسندیدهٔ کردگار ز یزدان شناسد همه خوب و زشت به پاداش نیکی بجوید بهشت زبان راست گوی و دل آزرم جوی همیشه جهان را بدو آبروی هران کس که باشد ورا رای زن سبک باشد اندر دل انجمن سخن گوی وروشن دل و دادده کهان را بکه دارد و مه به مه کسی کو بود شاه را زیر دست نباید که یابد به جائی شکست بدانگه شد تاج خسرو بلند که دانا بود نزد او ارجمند نگه داشتن کار درگاه را به زهر آژدن کام بدخواه را چو دارد ز هر دانشی آگهی بماند جهاندار با فرهی نباید که خسبد کسی دردمند که آید مگر شاه را زو گزند کسی کو به بادافره اندرخورست کجا بدنژادست و بد گوهرست کند شاه دور از میان گروه بی آزار تا زو نگردد ستوه هران کس که باشد به زندان شاه گنهکار گر مردم بیگناه به فرمان یزدان بباید گشاد بزند و باست آنچ کردست یاد سپهبد به فرهنگ دارد سپاه براساید از درد فریادخواه چو آژیر باشی ز دشمن برای بداندیش را دل برآید ز جای همه رخنهٔ پادشاهی بمرد بداری به هنگام پیش از نبرد به چیزی که گردد نکوهیده شاه نکوهش بود نیز با فر و گاه ازو دور گشتن به رغم هوا خرد را بران رای کردن گوا فزودن به فرزند برمهر خویش چو در آب دیدن بود چهر خویش