شاهنامه — بخش 781 از 993

ز دانش نخستین به یزدان گرای که او هست و باشد همیشه به جای بدو بگروی کام دل یافتی رسیدی به جایی که بشتافتی دگر دانش آنست کز خوردنی فراز آوری روی آوردنی بخورد و بپوشش به یزدان گرای بدین دار فرمان یزدان به جای گر آیدت روزی به چیزی نیاز به دشت و به گنج و به پیلان مناز هم از پیشه ها آن گزین کاندروی ز نامش نگردد نهان آبروی همان دوستی باکسی کن بلند که باشد بسختی تو را سودمند تو در انجمن خامشی برگزین چوخواهی که یک سر کنند آفرین چو گویی همان گوی کموختی به آموختن درجگر سوختی سخن سنج و دینار گنجی مسنج که در دانشی مرد خوارست گنج روان در سخن گفتن آژیرکن کمان کن خرد را سخن تیرکن چو رزم آیدت پیش هشیار باش تنت را ز دشمن نگهدار باش چو بدخواه پیش توصف برکشید تو را رای وآرام باید گزید برابر چو بینی کسی هم نبرد نباید که گردد تو را روی زرد تو پیروزی ار پیشدستی کنی سرت پست گردد چوسستی کنی بدانگه که اسب افگنی هوش دار سلیح هم آورد را گوش دار گرو تیز گردد تو زو برمگرد هشیوار یاران گزین در نبرد چودانی که با او نتابی مکوش ببرگشتن از رزم باز آر هوش چنین هم نگه دار تن در خورش نباید که بگزایدت پرورش بخور آن چنان کان بنگزایدت ببیشی خورش تن بنفزایدت مکن درخورش خویش را چار سوی چنان خور که نیزت کند آرزوی ز می نیزهم شادمانی گزین که مست ازکسی نشنود آفرین چو یزدان پسندی پسندیده ای جهان چون تنست و تو چون دیده ای بسی از جهان آفرین یاد کن پرستش برین یاد بنیاد کن بشر رفی نگه دار هنگام را به روز و به شب گاه آرام را چودانی که هستی سرشته ز خاک فرامش مکن راه یزدان پاک پرستش ز خورد ایچ کمتر مکن تو نو باش گرهست گیتی کهن به نیکی گرای و غنیمت شناس همه ز آفریننده دار این سپاس مگرد ایچ گونه به گرد بدی به نیکی گر ای اگر بخردی ستوده ترآنکس بود در جهان که نیکش بود آشکار و نهان هوا را مبر پیش رای وخرد کزان پس خرد سوی تو ننگرد چوخواهی که رنج تو آید به بر ز آموزگاران مپرتاب سر دبیری بیاموز فرزند را چوهستی بود خویش و پیوند را دبیری رساند جوان را به تخت کند نا سزا را سزاوار بخت دبیریست از پیشه ها ارجمند کزو مرد افگنده گردد بلند چو با آلت و رای باشد دبیر نشیند بر پادشا ناگزیر تن خویش آژیر دارد ز رنج بیابد بی اندازه از شاه گنج بلاغت چو با خط گرد آیدش براندیشه معنی بیفزایدش ز لفظ آن گزیند که کوتاه تر بخط آن نماید که دلخواه تر خردمند باید که باشد دبیر همان بردبار و سخن یادگیر هشیوار و سازیدهٔ پادشا زبان خامش از بد به تن پارسا شکیبا و با دانش و راست گوی وفادار و پاکیزه و تازه روی چو با این هنرها شود نزد شاه نشاید نشستن مگر پیش گاه سخنها چوبشنید از و شهریار دلش تازه شد چون گل اندر بهار چنین گفت کسری به موبد که رو ورا پایگاهی بیارای نو درم خواه وخلعت سزاوار اوی که در دل نشستست گفتار اوی دگر هفته چون هور بفراخت تاج بیامد نشست از بر تخت عاج ابا نامور موبدان و ردان جهاندار و بیدار دل بخردان همی خواست ز ایشان جهاندارشاه همان نیز فرخ دبیر سپاه هم از فیلسوفان وز مهتران ز هر کشوری کار دیده سران