شاهنامه — بخش 808 از 993

چو آگاهی آمد ز دانا به شاه که با کام و با خوبی آمد ز راه ازان آگهی شاد شد شهریار بفرمود تاهرک بد نامدار ز شهر و ز لشکر خبیره شدند همه نامداران پذیره شدند به شهر اندر آمد چنان ارجمند به پیروزی شهریار بلند به ایوان چو آمد به نزدیک تخت برو شهریار آفرین کرد سخت ببر در گرفتش جهاندار شاه بپرسیدش از رای وز رنج راه بگفت آنک جا رفت بوزرجمهر ازان بخت بیدار و مهر سپهر پس آن نامه رای پیروزبخت بیاورد و بنهاد در پیش تخت بفرمود تا یزدگرد دبیر بیامد بر شاه دانش پذیر چو آن نامه رای هندی بخواند یکی انجمن درشگفتی بماند هم از دانش و رای بوزرجمهر ازان بخت سالار خورشید چهر چنین گفت کسری که یزدان سپاس که هستم خردمند و نیکی شناس مهان تاج وتخت مرا بنده اند دل وجان به مهر من آگنده اند شگفتی تر از کار بوزرجمهر که دانش بدو داد چندین سپهر سپاس از خداوند خورشید وماه کزویست پیروزی و دستگاه برین داستان برسخن ساختم به طلخند و شطرنج پرداختم چنین گفت شاهوی بیداردل که ای پیر دانای و بسیار دل ایا مرد فرزانه و تیز ویر ز شاهوی پیر این سخن یادگیر که درهند مردی سرافراز بود که با لشکر و خیل و با ساز بود خنیده بهر جای جمهور نام به مردی بهر جای گسترده گام چنان پادشا گشته برهندوان خردمند و بیدار و روشن روان ورا بود کشمیر تا مرز چین برو خواندندی به داد آفرین به مردی جهانی گرفته بدست ورا سندلی بود جای نشست همیدون بدش تاج و گنج و سپاه همیدون نگین وهمیدون کلاه هنرمند جمهور فرهنگ جوی سرافراز با دانش و آبروی بدو شادمان زیردستان اوی چه شهری چه از در پرستان اوی زنی بود هم گوهرش هوشمند هنرمند و با دانش و بی گزند پسر زاد زان شاه نیکو یکی که پیدا نبود از پدر اندکی پدر چون بدید آن جهاندار نو هم اندر زمان نام کردند گو برین برنیامد بسی روزگار که بیمار شد ناگهان شهریار به کدبانو اندرز کرد و به مرد جهانی پر از دادگو را سپرد ز خردی نشایست گو بخت را نه تاج و کمر بستن و تخت را سران راهمه سر پر از گرد بود ز جمهورشان دل پر از درد بود ز بخشیدن و خوردن و داد اوی جهان بود یک سر پر از یاد اوی سپاهی و شهری همه انجمن زن و کودک و مرد شد رای زن که این خرد کودک نداند سپاه نه داد و نه خشم و نه تخت و کلاه همه پادشاهی شود پرگزند اگر شهریاری نباشد بلند به دنبر برادر بد آن شاه را خردمند وشایستهٔ گاه را کجا نام آن نامور مای بود به دنبر نشسته دلارای بود جهاندیدگان یک به یک شاه جوی ز سندل به دنبر نهادند روی بزرگان کشمیر تا مرز چین به شاهی بدو خواندند آفرین ز دنبر بیامد سرافراز مای به تخت کیان اندر آورد پای همان تاج جمهور بر سر نهاد بداد و ببخشش در اندر گشاد چو با سازشد مام گو را بخواست بپرورد و با جان همی داشت راست پری چهره آبستن آمد ز مای پسر زاد ازین نامور کدخدای ورا پادشا نام طلخند کرد روان را پر از مهر فرزند کرد دوساله شد این خرد و گو هفت سال دلاور گوی بود با فر و یال پس از چند گه مای بیمار شد دل زن برو پر ز تیمار شد دوهفته برآمد به زاری بمرد برفت وجهان دیگری را سپرد همه سندلی زار و گریان شدند ز درد دل مای بریان شدند