شاهنامه — بخش 809 از 993

نشستند یک ماه باسوگ شاه سرماه یک سر بیامد سپاه همه نامداران وگردان شهر هرآنکس که او را خرد بود بهر سخن رفت هرگونه بر انجمن چنین گفت فرزانه ای رای زن که این زن که از تخم جمهور بود همیشه ز کردار بد دور بود همه راستی خواستی نزد شوی نبود ایچ تابود جز دادجوی نژادیست این ساخته داد را همه راستی را و بنیاد را همان به که این زن بود شهریار که او ماند زین مهتران یادگار زگفتار او رام گشت انجمن فرستاده شد نزد آن پاک تن که تخت دو فرزند را خود بگیر فزاینده کاریست این ناگزیر چوفرزند گردد سزاوار گاه بدو ده بزرگی و گنج و سپاه ازان پس هم آموزگارش تو باش دلارام و دستور و رایش تو باش به گفتار ایشان زن نیک بخت بیفراخت تاج و بیاراست تخت فزونی وخوبی وفرهنگ وداد همه پادشاهی بدو گشت شاد دوموبد گزین کرد پاکیزه رای هنرمند و گیتی سپرده به پای بدیشان سپرد آن دو فرزند را دو مهتر نژاد خردمند را نبودند ز ایشان جدا یک زمان بدیدار ایشان شده شادمان چو نیرو گرفتند و دانا شدند بهر دانشی بر توانا شدند زمان تا زمان یک ز دیگر جدا شدندی برمادر پارسا که ازماکدامست شایسته تر به دل برتر و نیز بایسته تر چنین گفت مادر به هر دو پسر که تا از شما باکه یابم هنر خردمندی ورای و پرهیز و دین زبان چرب و گوینده و بفرین چودارید هر دو ز شاهی نژاد خرد باید و شرم و پرهیز وداد چوتنها شدی سوی مادر یکی چنین هم سخن راندی اندکی که از ما دو فرزند کشور کراست به شاهی و این تخت و افسرکراست بدو مام گفتی که تخت آن تست هنرمندی و رای و بخت آن تست به دیگر پسرهم ازینسان سخن همی راندی تا سخن شد کهن دل هرد وان شاد کردی به تخت به گنج وسپاه وبنام و به بخت رسیدند هر دو به مردی به جای بدآموز شد هر دو را رهنمای زرشک اوفتادند هردو به رنج برآشوفتند ازپی تاج وگنج همه شهرزایشان بدونیم گشت دل نیک مردان پرازبیم گشت زگفت بدآموز جوشان شدند به نزدیک مادرخروشان شدند بگفتند کزماکه زیباترست که برنیک وبد برشکیباترست چنین پاسخ آورد فرزانه زن که باموبدی یکدل ورای زن شمارابباید نشستن نخست برام وباکام فرجام جست ازان پس خنیده بزرگان شهر هرآنکس که اودارد از رای بهر یکایک بگوییم با رهنمون نه خوبست گرمی به کاراندرون کسی کو بجوید همی تاج وگاه خردباید ورای وگنج وسپاه چو بیدادگر پادشاهی کند جهان پر ز گرم وتباهی کند به مادر چنین گفت پرمایه گو کزین پرسش اندر زمانه مرو اگر کشور ازمن نگیرد فروغ به کژی مکن هیچ رای دروغ به طلخند بسپار گنج وسپاه من او را یکی کهترم نیکخواه وگر من به سال وخرد مهترم هم از پشت جمهور کنداورم بدو گوی تا از پی تاج و تخت نگیرد به بی دانشی کارسخت بدو گفت مادر که تندی مکن براندیشه باید که رانی سخن هرآنکس که برتخت شاهی نشست میان بسته باید گشاده دو دست نگه داشتن جان پاک از بدی بدانش سپردن ره بخردی هم از دشمن آژیر بودن به جنگ نگه داشتن بهرهٔ نام و ننگ ز داد و ز بیداد شهر و سپاه بپرسد خداوند خورشید و ماه اگر پشه از شاه یابد ستم روانش به دوزخ بماند دژم جهان از شب تیره تاریک تر دلی باید ازموی باریک تر