شاهنامه — بخش 821 از 993

نخستین در از من کند یادگار به فرمان پیروزگر شهریار بدان تا پس از مرگ من در جهان ز داننده رنجم نگردد نهان بدو گفت شاه این بزرگ آروزست بر اندازهٔ مرد آزاده خوست ولیکن به رنج تو اندر خورست سخن گرچه از پایگه برترست به بوزرجمهر آن زمان شاه گفت که این آرزو را نشاید نهفت نویسنده از کلک چون خامه کرد ز بر زوی یک در سرنامه کرد نبشت او بران نامهٔ خسروی نبود آن زمان خط جز پهلوی همی بود با ارج در گنج شاه بدو ناسزا کس نکردی نگاه چنین تا بتازی سخن راندند ورا پهلوانی همی خواندند چو مامون روشن روان تازه کرد خور روز بر دیگر اندازه کرد دل موبدان داشت و رای کیان ببسته بهر دانشی بر میان کلیله به تازی شد از پهلوی بدین سان که اکنون همی بشنوی بتازی همی بود تا گاه نصر بدانگه که شد در جهان شاه نصر گرانمایه بوالفضل دستور اوی که اندر سخن بود گنجور اوی بفرمود تا پارسی و دری نبشتند و کوتاه شد داوری وزان پس چو پیوسته رای آمدش بدانش خرد رهنمای آمدش همی خواست تا آشکار و نهان ازو یادگاری بود درجهان گزارنده را پیش بنشاندند همه نامه بر رودکی خواندند بپیوست گویا پراگنده را بسفت اینچنین در آگنده را بدان کو سخن راند آرایشست چو ابله بود جای بخشایشست حدیث پراگنده بپراگند چوپیوسته شد جان و مغزآگند جهاندار تا جاودان زنده باد زمان و زمین پیش او بنده باد از اندیشه دل را مدار ایچ تنگ که دوری تو از روزگار درنگ گهی برفراز و گهی بر نشیب گهی با مراد و گهی با نهیب ازین دو یکی نیز جاوید نیست ببودن تو را راه امید نیست نگه کن کنون کار بوزرجمهر که از خاک برشد به گردان سپهر فراز آوریدش بخاک نژند همان کس که بردش با بر بلند چنان بد که کسری بدان روزگار برفت از مداین ز بهر شکار همی تاخت با غرم و آهو به دشت پراگند شد غرم و او مانده گشت ز هامون بر مرغزاری رسید درخت و گیا دید و هم سایه دید همی راند با شاه بوزرجمهر ز بهر پرستش هم از بهر مهر فرود آمد از بارگی شاه نرم بدان تاکند برگیا چشم گرم ندید از پرستندگان هیچکس یکی خوب رخ ماند با شاه بس بغلتید چندی بران مرغزار نهاده سرش مهربان برکنار همیشه ببازوی آن شاه بر یکی بند بازو بدی پرگهر برهنه شد از جامه بازوی او یکی مرغ رفت از هوا سوی او فرودآمد از ابر مرغ سیاه ز پرواز شد تا ببالین شاه ببازو نگه کرد وگوهر بدید کسی رابه نزدیک او برندید همه لشکرش گرد آن مرغزار همی گشت هرکس ز بهر شکار همان شاه تنها بخواب اندرون نه بر گرد او برکسی رهنمون چومرغ سیه بند بازوی بدید سر در ز آن گوهران بردرید چوبدرید گوهر یکایک بخورد همان در خوشاب و یاقوت زرد بخورد و ز بالین او بر پرید همانگه ز دیدار شد ناپدید دژم گشت زان کار بوزرجمهر فروماند از کارگردان سپهر بدانست کآمد بتنگی نشیب زمانه بگیرد فریب و نهیب چوبیدارشد شاه و او را بدید کزان سان همی لب بدندان گزید گمانی چنان برد کو را بخواب خورش کرد بر پرورش برشتاب بدو گفت کای سگ تو را این که گفت که پالایش طبع بتوان نهفت نه من اورمزدم و گر بهمنم ز خاکست وز باد و آتش تنم جهاندار چندی زبان رنجه کرد ندید ایچ پاسخ جز ار باد سرد