شاهنامه — بخش 825 از 993

برآورد گوینده راز از نهفت گذشته همه پیش کسری بگفت ازان بند بازوی و مرغ سیاه از اندیشه گوهر و خواب شاه بدو گفت کین بودنی کار بود ندارد پشیمانی و درد سود چو آرد بد و نیک رای سپهر چه شاه وچه موبد چه بوزرجمهر ز تخمی که یزدان باختر بکشت ببایدش برتارک ما نبشت دل شاه نوشین روان شادباد همیشه ز درد وغم آزاد باد اگر چند باشد سرافراز شاه بدستور گردد دلارای گاه شکارست کار شهنشاه و رزم می و شادی و بخشش و داد و بزم بداند که شاهان چه کردند پیش بورزد بدان همنشان رای خویش ز آگندن گنج و رنج سپاه ز آزرم گفتار وز دادخواه دل وجان دستورباشد به رنج ز اندیشهٔ کدخدایی و گنج چنین بود تا گاه نوشین روان همو بود شاه و همو پهلوان همو بود جنگی و موبد همو سپهبد همو بود و بخرد همو بهرجای کارآگهان داشتی جهان را بدستور نگذاشتی ز بسیار و اندک ز کار جهان بدو نیک زو کس نکردی نهان ز کار آگهان موبدی نیکخواه چنان بد که برخاست بر پیش گاه که گاهی گنه بگذرانی همی ببد نام آنکس نخوانی همی هم این را دگر باره آویز شست گنهکار اگر چند با پوزشست بپاسخ چنین بود توقیع شاه که آنکس که خستو شود بر گناه چو بیمار زارست و ما چون پزشک ز دارو گریزان و ریزان سرشک بیک دارو ار او نگردد درست زوان از پزشکی نخواهیم شست دگر موبدی گفت انوشه بدی بداد و دهش نیز توشه بدی سپهدار گرگان برفت از نهفت ببیشه درآمد زمانی بخفت بنه برد ار گیل و او برهنه همی بازگردد ز بهر بنه بتوقیع پاسخ چنین داد باز که هستیم ازان لشکری بی نیاز کجا پاسپانی کند بر سپاه ز بد خویشتن راندارد نگاه دگر گفت انوشه بدی جاودان نشست و خور و خواب با موبدان یکی نامور مایه دار ایدرست که گنجش ز گنج تو افزونترست چنین داد پاسخ که آری رواست که از فره پادشاهی ماست دگر گفت کای شهریار بلند انوشه بدی وز بدی بی گزند اسیران رومی که آورده اند بسی شیرخواره درو برده اند به توقیع گفت آنچه هستند خرد ز دست اسیران نباید شمرد سوی مادرانشان فرستید باز به دل شاد وز خواسته بی نیاز نبشتند کز روم صدمایه ور همی بازخرند خویشان به زر اگر باز خرند گفت از هراس بهر مایه داری یک مایه کاس فروشید و افزون مجویید نیز که ما بی نیازیم ز ایشان بچیز بشمشیر خواهیم ز ایشان گهر همان بدره و برده و سیم و زر بگفتند کز مایه داران شهر دو بازارگانند کز شب دو بهر یکی را نیاید سراندر بخواب از آواز مستان وچنگ ور باب چنین داد پاسخ کزین نیست رنج جز ایشان هرآنکس که دارند گنج همه همچنان شاد وخرم زیند که آزاد باشند و بی غم زیند نوشتند خطی کانوشه بدی همیشه ز تو دور دست بدی به ایوان چنین گفت شاه یمن که نوشین روان چون گشاید دهن همه مردگان را کند بیش یاد پر از غم شود زنده را جان شاد چنین داد پاسخ که از مرده یاد کند هرک دارد خرد با نژاد هرآنکس که از مردگان دل بشست نباشد ورا نیکویها درست یکی گفت کای شاه کهتر پسر نگردد همی گرد داد پدر بریزد همی بر زمین بر درم که باشد فروشندهٔ او دژم چنین داد پاسخ که این نارواست بهای زمین هم فروشنده راست دگر گفت کای شاه برترمنش که دوری ز بیغاره و سرزنش