شاهنامه — بخش 839 از 993

ز گفتار ایشان غمی گشت شاه همی کرد خامش بپاسخ نگاه گرانمایه هرمزد برپای خاست یکی آفرین کرد بر شاه راست که از شاه گیتی مبادا تهی همی باد بر تخت شاهنشهی مبادا که بی تو ببینیم تاج گر آیین شاهی وگر تخت عاج به پوزش جهان پیش تو خاک باد گزند تو را چرخ تریاک باد سخن هرچ او گفت پاسخ دهم بدین آرزو رای فرخ نهم ز فرزند پرسید دانا سخن وزو بایدم پاسخ افگند بن به فرزند باشد پدر شاددل ز غمها بدو دارد آزاد دل اگر مهربان باشد او بر پدر به نیکی گراینده و دادگر دگر آنک بر جای بخشایست برو چشم را جای پالایشست بزرگی که بختش پراگنده گشت به پیش یکی ناسزا بنده گشت ز کار وی ار خون خروشی رواست که ناپارسایی برو پادشاست دگر هر که با مردم ناسپاس کند نیکویی ماند اندر هراس هران کس که نیکی فرامش کند خرد رابکوشد که بیهش کند دگر گفت ازآرام راه گریز گرفتن کجا خوبتر از ستیز به شهری که بیداد شد پادشا ندارد خردمند بودن روا ز بیدادگر شاه باید گریز کزن خیزد اندر جهان رستخیز چه گوید که دانی که شادی بدوست برادر بود با دلارام دوست دگر آنک پرسد ز کار زمان زمانی کزو گم شود بدگمان روا باشد ار چند بستایدش هم اندر ستایش بیفزایدش دگر آنک پرسید ازمرد دوست ز هر دوستی یارمندی نکوست توانگر بود چادر او بپوش چو درویش باشد تو با او بکوش کسی کو فروتن تر و رادتر دل دوستانش بدو شادتر دگر آنک پرسد که دشمن کراست کزو دل همیشه بدرد و بلاست چوگستاخ باشد زبانش ببد ز گفتار او دشمن آید سزد دگر آنک پرسید دشوار چیست بی آزار را دل پر آواز کیست چو بد بود وبد ساز با وی نشست یکی زندگانی بود چون کبست دگر آنک گوید گوا کیست راست که جان وخرد برگوا برگواست به از آزمایش ندیدم گوا گوای سخنگوی و فرمانروا زیانکارتر کار گفتی که چیست که فرجام ازان بد بباید گریست چوچیره شود بر دلت بر هوا هوا بگذرد همچو باد هوا پشیمانی آرد بفرجام سود گل آرزو را نشاید بسود دگر آنک گوید که گردان ترست که چون پای جویی بدستت سرست چنین دوستی مرد نادان بود سرشتش بدو رای گردان بود دگر آنک گوید ستمکاره کیست بریده دل ازشرم و بیچاره کیست چوکژی کند مرد بیچاره خوان چوبی شرمی آرد ستمکاره خوان هرآنکس که او پیشه گیرد دروغ ستمکاره ای خوانمش بی فروغ تباهی که گفتی ز گفتار کیست پرآزارتر درد آزار کیست سخن چین و دو رومی و بیکار مرد دل هوشیاران کند پر ز درد بپرسید دانا که عیب از چه بیش که باشد پشیمان ز گفتار خویش هرآنکس که راند سخن بر گزاف بود بر سر انجمن مرد لاف بگاهی که تنها بود در نهفت پشیمان شود زان سخنها که گفت هم اندر زمان چون گشاید سخن به پیش آرد آن لافهای کهن خردمند و گر مردم بی هنر کس از آفرنیش نیابد گذر چنین بود تا بود دوران دهر یکی زهر یابد یکی پای زهر همه پرسش این بود و پاسخ همین که برشاه باد از جهان آفرین زبانها بفرمانش گوینده باد دل راد او شاد و جوینده باد شهنشاه کسری ازو خیره ماند بسی آفرین کیانی بخواند ز گفتار او انجمن شاد شد دل شهریار از غم آزاد شد نبشتند عهدی بفرمان شاه که هرمزد را داد تخت و کلاه