شاهنامه — بخش 848 از 993

تو هم پای در مرز ایران منه چو خواهی که مه باشی و روزبه فرستاده چون پیش قیصر رسید بگفت آنچ از شاه ایران شنید ز ره بازگشت آن زمان شاه روم نیاورد جنگ اندران مرز و بوم سپاهی از ایرانیان برگزید که از گردشان روز شد ناپدید فرستادشان تا بران بوم و بر به پای اندر آرند مرز خزر سپهدارشان پیش خراد بود که با فر و اورنگ و با داد بود چو آمد بار مینیه در سپاه سپاه خزر برگرفتند راه وز ایشان فراوان بکشتند نیز گرفتند زان مرز بسیار چیز چو آگاهی آمد به نزدیک شاه که خراد پیروز شد با سپاه بجز کینهٔ ساوه شاهش نماند خرد را به اندیشه اندر نشاند یکی بنده بد شاه را شادکام خردمند و بینا و نستوه نام به شاه جهان گفت انوشه بدی ز تو دور بادا همیشه بدی بپرسید باید ز مهران ستاد که از روزگاران چه دارد بیاد به کنجی نشستست با زند و است زامید گیتی شده پیروسست بدین روزگاران بر او شدم یکی روز ویک شب بر او بدم همی گفت او را من از ساوه شاه ز پیلان جنگی و چندان سپاه چنین داد پاسخ چو آمد سخن ازان گفته روزگار کهن بپرسیدم از پیر مهران ستاد که از روزگاران چه داری بیاد چنین داد پاسخ که شاه جهان اگر پرسدم بازگویم نهان شهنشاه فرمود تا در زمان بشد نزد او نامداری دمان تن پیر ازان کاخ برداشتند به مهد اندرون تیز بگذاشتند چو آمد برشاه مرد کهن دلی پر زدانش سری پرسخن بپرسید هرمز ز مهران ستاد کزین ترک جنگی چه داری بیاد چنین داد پاسخ بدو مرد پیر که ای شاه گوینده ویادگیر بدانگه کجا مادرت راز چین فرستاد خاقان به ایران زمین بخواهندگی من بدم پیشرو صدو شست مرد از دلیران گو پدرت آن جهاندار دانا و راست ز خاقان پرستارزاده نخواست مرا گفت جز دخت خاتون مخواه نزیبد پرستار در پیشگاه برفتم به نزدیک خاقان چین به شاهی برو خواندم آفرین ورا دختری پنج بد چون بهار سراسر پر از بوی و رنگ و نگار مرا در شبستان فرستاد شاه برفتم بران نامور پیشگاه رخ دختران را بیاراستند سر زلف بر گل بپیراستند مگر مادرت بر سر افسر نداشت همان یاره و طوق وگوهر نداشت از ایشان جز او دخت خاتون نبود به پیرایه و رنگ وافسون نبود که خاتون چینی ز فغفور بود به گوهر زکردار بد دور بود همی مادرش را جگر زان بخست که فرزند جایی شود دوردست دژم بود زان دختر پارسا گسی کردن از خانهٔ پادشا من او را گزین کردم از دختران نگه داشتم چشم زان دیگران مرا گفت خاتون که دیگر گزین که هر پنج خوبند و با آفرین مرا پاسخ این بد که این بایدم چو دیگر گزینم گزند آیدم فرستاد و کنداوران را بخواند برتخت شاهی به زانو نشاند بپرسش گرفت اختر دخترش که تا چون بود گردش اخترش ستاره شمر گفت جز نیکویی نبینی وجز راستی نشنوی ازین دخت و از شاه ایرانیان یکی کودک آید چو شیر ژیان ببالا بلند و ببازوی ستبر به مردی چو شیر و ببخشش ابر سیه چشم و پر خشم و نابردبار پدر بگذرد او بود شهریار فراوان ز گنج پدر بر خورد بسی روزگاران ببد نشمرد وزان پس یکی شاه خیزد سترگ ز ترکان بیارد سپاهی بزرگ بسازد که ایران و شهریمن سراسر بگیرد بران انجمن ازو شاه ایران شود دردمند بترسد ز پیروز بخت بلند