شاهنامه — بخش 879 از 993

که هرگز مبادا چنین تاجور کجا دست یازد به خون پسر به گفتار چون شوخ شد لشکرش هم آنگه زدند آتش اندر درش شدند اندرایوان شاهنشهی به نزدیک آن تخت بافرهی چوتاج از سرشاه برداشتند ز تختش نگونسار برگاشتند نهادند پس داغ بر چشم شاه شد آنگاه آن شمع رخشان سیاه ورا همچنان زنده بگذاشتند زگنج آنچ بد پاک برداشتند چنینست کردار چرخ بلند دل اندر سرای سپنجی مبند گهی گنج بینیم ازوگاه رنج براید بما بر سرای سپنج اگر صد بود سال اگر صدهزار گذشت آن سخن کید اندر شمار کسی کو خریدار نیکوشود نگوید سخن تا بدی نشنود چوگستهم وبندوی به آذرگشسپ فگندند مردی سبک بر دو اسپ که در شب به نزدیک خسرو شود از ایران به آگاهی نو شود فرستاده آمد بر شاه نو گذشته شبی تیره از ماه نو ز آشوب بغداد گفت آنچ دید جوان شد چو برگ گل شنبلید چنین گفت هرکو زراه خرد بتیزی ز بی دانشی بگذرد نترسد ز کردار چرخ بلند شود زندگانیش ناسودمند گراین بد که گفتی خوش آمد مرا خور و خواب در آتش آمد مرا ولیکن پدر چون به خون آخت دست از ایران نکردم سران نشست هم او را کنون چون یکی بنده ام سخن هرچ گوید نیوشنده ام هم اندر زمان داغ دل با سپاه بکردار آتش بیامد ز راه سپاهی بد از بردع و اردبیل همی رفت با نامور خیل خیل از ارمینیه نیز چندی سپاه همی تاخت چون باد با پور شاه چوآمد ببغداد زو آگهی که آمد خریدار تخت مهی همه شهر ز آگاهی آرام یافت جهانجوی از آرامشان کام یافت پذیره شدندش بزرگان شهر کسی را که از مهتری بود بهر نهادند بر پیشگه تخت عاج همان طوق زرین وپرمایه تاج بشهر اندرون رفت خسرو بدرد بنزد پدر رفت با بادسرد چه جوییم زین گنبد تیزگرد که هرگز نیاساید از کارکرد یکی راهمی تاج شاهی دهد یکی را بدریا بماهی دهد یکی را برهنه سروپای و سفت نه آرام و خواب و نه جای نهفت یکی را دهد توشهٔ شهد و شیر بپوشد بدیبا و خز و حریر سرانجام هردو بخاک اندرند بتارک بدام هلاک اندرند اگر خود نزادی خردمند مرد ندیدی ز گیتی چنین گرم و سرد ندیدی جهان ازبنه به بدی اگر که بدی مرد اگر مه بدی کنون رنج در کارخسرو بریم بخواننده آگاهی نو بریم چو خسرو نشست از برتخت زر برفتند هرکس که بودش هنر گرانمایگان را همه خواندند بر آن تاج نو گوهر افشاندند به موبد چنین گفت کاین تاج وتخت نیابد مگر مردم نیک بخت مبادا مرا پیشه جز راستی که بیدادی آرد همه کاستی ابا هرکسی رای ما آشتیست ز پیکار کردن سرماتهیست ز یزدان پذیرفتم این تخت نو همین روشن و مایه وربخت نو شما نیز دلها بفرمان دهید بهرکار بر ما سپاسی نهید از آزردن مردم پارسا و دیگر کشیدن سر از پادشا سوم دور بودن ز چیز کسان که دودش بود سوی آنکس رسان که درگاه و بی گه کسی رابسوخت ببی مایه چیزی دلش برفروخت دگر هرچ در مردمی در خورد مر آن را پذیرنده باشد خرد نباشد مرا باکسی داوری اگر تاج جوید گر انگشتری کرا گوهر تن بود با نژاد نگوید سخن با کسی جز بداد نباشد شما را جز از ایمنی نیازد بکردار آهرمنی هرآنکس که بشنید گفتار شاه همی آفرین خواند برتاج و گاه