شاهنامه — بخش 903 از 993

چوقیصر بران سان سخنها شنید برخساره شد چون گل شنبلید گل شنبلیدش پر از ژاله شد زبان و روانش پر ازناله شد چوآن نامه برخواند بفزود درد شد آن تخت برچشم او لاژورد بخراد بر زین جهاندار گفت که این نیست برمرد دانا نهفت مرا خسرو از خویش و پیوند بیش ز جان سخن گوی دارمش پیش سلیح است و هم گنج و هم لشکرست شما را ببین تا چه اندر خورست اگر دیده خواهی ندارم دریغ که دیده به از گنج دینار و تیغ دبیر جهاندیده را پیش خواند بران پیشگاه بزرگی نشاند بفرمود تا نامه پاسخ نوشت بیاراست چون مرغزار بهشت ز بس بند و پیوند و نیکو سخن ازان روز تا روزگار کهن چوگشت از نوشتن نویسنده سیر نگه کرد قیصر سواری دلیر سخن گوی و روشن دل و یادگیر خردمند و گویا و گرد و دبیر بدو گفت رو پیش خسرو بگوی که ای شاه بینا دل و راه جوی مرا هم سلیحست و هم زر به گنج نیاورد باید کسی را به رنج وگر نیستیمان ز هر کشوری درم خواستیمی ز هر مهتری بدان تا تواز روم با کام خویش به ایران گذشتی به آرام خویش مباش اندرین بوم تیره روان چنین است کردار چرخ روان که گاهی پناهست و گاهی گزند گهی با زیانیم و گه سودمند کنون تا سلیح و سپاه و درم فراز آورم تو نباشی دژم بر خسرو آمد فرستاده مرد سخنهای قیصر همه یاد کرد ز بیگانه قیصر به پرداخت جای پر اندیشه بنشست با رهنمای به موبد چنین گفت کای دادخواه ز گیتی گرفتست ما را پناه بسازیم تا او بنیرو شود وزان کهتر بد بی آهوشود به قیصر چنین گفت پس رهنمای که از فیلسوفان پاکیزه رای بباید تنی چند بیداردل که بندند با ما بدین کار دل فرستاد کس قیصر نامدار برفتند زان فیلسوفان چهار جوانان و پیران رومی نژاد سخنهای دیرینه کردند یاد که ما تا سکندر بشد زین جهان ز ایرانیانیم خسته نهان ز بس غارت و جنگ و آویختن همان بی گنه خیره خون ریختن کنون پاک یزدان ز کردار بد به پیش اندر آوردشان کار بد یکی خامشی برگزین از میان چوشد کندرو بخت ساسانیان اگر خسرو آن خسروانی کلاه بدست آورد سر بر آرد بماه هم اندر زمان باژ خواهد ز روم بپا اندر آرد همه مرز وبوم گرین درخورد با خرد یاد دار سخنهای ایرانیان باد دار ازیشان چوبشنید قیصر سخن یکی دیگر اندیشه افگند بن سواری فرستاد نزدیک شاه یکی نامه بنوشت و بنمود راه ز گفتار بیدار دانندگان سخنهای دیرینه خوانندگان چو آمد به نزدیک خسرو سوار بگفت آنچ بشنید با نامدار همان نامهٔ قیصر او را سپرد سخنهای قیصر برو برشمرد چو خسرو بدید آن دلش تنگ شد رخانش ز اندیشه بی رنگ شد چنین داد پاسخ که گر زین سخن که پیش آمد از روزگار کهن همی بر دل این یاد باید گرفت همه رنجها باد باید گرفت گرفتیم و گشتیم زین مرز باز شما را مبادا به ایران نیاز نگه کن کنون نا نیاکان ما گزیده جهاندار و پاکان ما به بیداد کردند جنگ ار بداد نگر تا ز پیران که دارد بیاد سزد گر بپرسد ز دانای روم که این بد ز زاغ آمدست ار زبوم که هرکس که در رزم شد سرفراز همی ز آفریننده شد بی نیاز نیاکان ما نامداران بدند به گیتی درون کامگاران بدند نبرداشتند از کسی سرکشی بلندی و تندی و بی دانشی کنون این سخنها نیارد بها که باشد سراندر دم اژدها