شاهنامه — بخش 928 از 993

به خوبی سخن گفت باید بسی نهانی نباید که داند کسی ازان پس چو بشنید بهرام گرد کز ایران به خاقان کسی نامه برد بیامد دمان پیش خاقان چین بدو گفت کای مهتر به آفرین شنیدم که آن ریمن بد هنر همی نامه سازد یک اندر دگر سپاهی دلاور ز چین برگزین بدان تا تو را گردد ایران زمین بگیرم به شمشیر ایران و روم تو راشاه خوانم بران مرز و بوم بنام تو بر پاسبانان به شب به ایران و توران گشایند لب ببرم سر خسرو بی هنر که مه پای بادا ازیشان مه سر چون من کهتری را ببندم میان ز بن برکنم تخم ساسانیان چو بشنید خاقان پر اندیشه شد ورا در دل اندیشه چون بیشه شد بخواند آنکس ان را که بودند پیر سخنگوی و داننده و یادگیر بدیشان بگفت آنچ بهرام گفت همه رازها برگشاد از نهفت چنین یافت پاسخ ز فرزانگان ز خویشان نزدیک و بیگانگان که این کارخوارست و دشوارنیز که بر تخم ساسان پرآمد قفیز ولیکن چو بهرم راند سپاه نماید خردمند را رای و راه به ایران بسی دوستدارش بود چو خاقان یکی خویش و یارش بود برآید ببخت تو این کار زود سخنهای بهرام باید شنود چو بشنید بهرام دل تازه شد بخندید و بر دیگر اندازه شد بران برنهادند یکسر گوان که بگزید باید دو مردجوان که زیبد بران هر دو بر مهتری همان رنج کش باید و لشکری به چین مهتری بود حسنوی نام دگر سرکشی بود ز نگوی نام فرستاد خاقان یلان رابخواند به دیوان دینار دادن نشاند چنین گفت مهتر بدین هر دو مرد که هشیار باشید روز نبرد همیشه به بهرام دارید چشم چه هنگام شادی چه هنگام خشم گذرهای جیحون بدارید پاک ز جیحون به گردون برآرید خاک سپاهی دلاور بدیشان سپرد همه نامداران و شیران گرد برآمد ز درگاه بهرام کوس رخ خورشد از گرد چون آبنوس ز چین روی یکسر به ایران نهاد به روز سفندار مذ بامداد چو آگاهی آمد به شاه بزرگ که از بیشه بیرون خرامید گرگ سپاهی بیاورد بهرام گرد که از آسمان روشنایی ببرد بخراد بر زین چنین گفت شاه که بگزین برین کار بر چارماه یکی سوی خاقان بی مایه پوی سخن هرچ دانی که باید بگوی به ایران و نیران تو داناتری همان بر زبان بر تواناتری در گنج بگشاد و چندان گهر بیاورد شمشیر و زرین کمر که خراد برزین بران خیره ماند همی در نهان نام یزدان بخواند چو باهدیه ها راه چین بر گرفت به جیحون یکی راه دیگر گرفت چو نزدیک درگاه خاقان رسید نگه کرد و گوینده ای برگزید بدان تا بگوید که از نزد شاه فرستاده آمد بدین بارگاه چو بشنید خاقان بیاراست گاه بفرمود تا برگشادند راه فرستاده آمد به تنگی فراز زبان کرد کوتاه و بردش نماز بدو گفت هرگه که فرمان دهی بگفتن زبان بر گشاید رهی بدو گفت خاقان به شیرین زبان دل مردم پیر گردد جوان بگو آن سخنها که سود اندروست سخن گفت مغزست و ناگفته پوست چو خراد بر زین شنید آن سخن بیاد آمدش کینهای کهن نخست آفرین کرد بر کردگار توانا دانندهٔ روزگار که چرخ و مکان و زمان آفرید توانایی و ناتوان آفرید همان چرخ گردندهٔ بی ستون چرا نه به فرمان او در نه چون بدان آفرین کو جهان آفرید بلند آسمان و زمین گسترید توانا و دانا و دارنده اوست سپهر و زمین رانگارنده اوست به چرخ اندرون آفتاب آفرید شب و روز و آرام و خواب آفرید