شاهنامه — بخش 955 از 993

دگر گنج پر در خوشاب بود که بالاش یک تیر پرتاب بود که خضرا نهادند نامش ردان همان تازیان نامور بخردان دگر گنج باد آورش خواندند شمارش بکردند و در ماندند دگر آنک نامش همی بشنوی تو گویی همه دیبهٔ خسروی دگر نامور گنج افراسیاب که کس را نبودی به خشکی و آب دگر گنج کش خواندی سوخته کزان گنج بد کشور افروخته دگر آنک بد شادورد بزرگ که گویند رامشگران سترگ به زر سرخ گوهر برو بافته به زر اندرون رشته ها تافته ز رامشگران سرکش ور بار بد که هرگز نگشتی به آواز بد به مشکوی زرین ده و دوهزار کنیزک به کردار خرم بهار دگر پیل بد دو هزار و دویست که گفتی ازان بر زمین جای نیست فغستان چینی و پیل و سپاه که بر زین زرین بدی سال و ماه دگر اسب جنگی ده و شش هزار دو صد بارگی کان نبد در شمار ده و دوهز را اشتر بارکش عماری کش وگام زن شست وشش که هرگز کس اندر جهان آن ندید نه از پیر سر کاردانان شنید چنویی به دست یکی پیشکار تبه شد تو تیمار و تنگی مدار تو بی رنجی از کارها برگزین چو خواهی که یابی بداد آفرین که نیک و بد اندر جهان بگذرد زمانه دم ما همی بشمرد اگر تخت یابی اگر تاج و گنج وگر چند پوینده باشی به رنج سرانجام جای تو خاکست و خشت جز از تخم نیکی نبایدت کشت بدان نامور تخت و جای مهی بزرگی و دیهیم شاهنشهی جهاندار هم داستانی نکرد از ایران و توران برآورد گرد چو آن دادگر شاه بیداد گشت ز بیدادی کهتران شادگشت بیامد فرخ زاد آزرمگان دژم روی با زیردستان ژکان ز هرکس همی خواسته بستدی همی این بران آن برین بر زدی به نفرین شد آن آفرینهای پیش که چون گرگ بیدادگر گشت میش بیاراست بر خویشتن رنج نو نکرد آرزو جز همه گنج نو چو بی آب و بی نان و بی تن شدند ز ایران سوی شهر دشمن شدند هر آنکس کزان بتری یافت بهر همی دود نفرین برآمد ز شهر یکی بی هنر بود نامش گراز کزو یافتی خواب و آرام و ناز که بودی همیشه نگهبان روم یکی دیو سر بود بیداد و شوم چو شد شاه با داد بیدادگر از ایران نخست او بپیچید سر دگر زاد فرخ که نامی بدی به نزدیک خسرو گرامی بدی نیارست کس رفت نزدیک شاه همه زاد فرخ بدی بار خواه شهنشاه را چون پرآمد قفیز دل زاد فرخ تبه گشت نیز یکی گشت با سالخورده گراز ز کشور به کشور به پیوست راز گراز سپهبد یکی نامه کرد به قیصر و را نیز بدکامه کرد بدو گفت برخیز و ایران بگیر نخستین من آیم تو را دستگیر چو آن نامه برخواند قیصر سپاه فراز آورید از در رزمگاه بیاورد لشکر هم آنگه ز روم بیامد سوی مرز آباد بوم چو آگاه شد زان سخن شهریار همی داشت آن کار دشوار خوار بدانست کان هست کارگر از که گفته ست با قیصر رزمساز بدان کش همی خواند و او چاره جست همی داشت آن نامور شاه سست ز پرویز ترسان بد آن بدنشان ز درگاه او هم ز گردنکشان شهنشاه بنشست با مهتران هر آنکس که بودند ز ایران سران ز اندیشه پاک دل رابشست فراوان زهر گونه ای چاره جست چو اندیشه روشن آمد فراز یکی نامه بنوشت نزد گراز که از تو پسندیدم این کارکرد ستودم تو را نزد مردان مرد ز کردارها برفزودی فریب سر قیصر آوردی اندر نشیب چواین نامه آرند نزدیک تو پراندیشه کن رای تاریک تو